سالكان را در سلوك پيچ‌پيچ * هيچ از او نگشود ، نى نى ، هيچ‌هيچ اندر اين ره هر يكى را پايه‌اى است * هر يكى را درخور خود ، مايه‌اى است گرچه از يك نور ، يك ضو ، برده‌اند * آدم و خاتم ، دو پرتو برده‌اند « 1 » خلاصه ، چند نفر از بزرگان و اولياى آگاه ، در جوار داعى الى اللّه مدفونند ؛ از جمله ، سيّد قاسم ، فرزند آن جناب است كه در سنهء 920 وفات يافته است . [ ساير تكايا و مزارات ] چون از ذكر تكاياى اطراف شهر فارغ شديم ، از چند تكيه و مزار كه تا شيراز مسافتى دارند نيز ، ذكرى مىنمائيم : شيخ اقطع « 3 » : كه او را « پير بناب » « 2 » نيز خوانند ( 111 ) ؛ اسمش سيّد محمّد ؛ مزارش در سمت جنوب غربى شيراز ، به مسافت دو فرسنگ ، تقريبا ، در دامنهء كوهى است ؛ و او در مغاره‌اى مسكن داشته ؛ پس از وفات ، در همانجا به خاك سپرده شد . بقعهء بسيار كوچكى بر سر آن بنا نموده‌اند . بعدها ، محمّد على خان « 4 » ايلخانى قشقائى ابن جانى خان ( 112 ) را مهمّى عظيم روى داده و از آن راه مىگذشته ، به قبر شيخ ملتجى مىشود ؛ اتّفاقا از آن مهلكه ، خلاصى يافته ، آنجا را مرمّتى كرده ؛ وصيّت مىنمايد كه چون اجلش رسد ، در جوار شيخ ، دفنش كنند . در سنهء 1266 هجرى كه از جهان مىگذرد ، جسدش را حمل نموده ، در آنجا به خاك مىسپارند و بناى تكيه‌اى مىنمايند . تالارى كه به واسطهء دو ستون از سنگ يكپارچهء قائم است ، بنياد [ 490 f ] مىكنند و سنگ بسيار بزرگى بر قبرش مىافكنند . اشعارى به بحر تقارب ، مرحوم داورى ابن وصال گفته ( 113 ) ، بر آن نقش مىنمايند ؛ و آن قبر در تالار مذكور است ، به طرف دست چپ شيخ قدّس سرّه به طورى واقع شده كه مزار شيخ در اعلا و قبر ايلخانى در اسفل است ؛ زيرا كه مزار مذكور ، در بلندى بوده ؛ چون جلوى آن را تالار برپا نموده‌اند ، لهذا فضاى تالار ، دو طبقه مىنمايد و قبر ايلخانى ، در طبقه پايين است و در آن تكيه ، چند اطاق ديگر هست و باغچه‌اى هم دارد ؛ و آن تالار و بناها به مرور دهور ، روى به خرابى نهاده بود ؛ در اين ازمنه ، حاجى نصر اللّه خان ايلخانى مذكور ،

--> ( 1 ) . اين چند بيت از مثنوى موسوم به عشق‌نامه است كه به نظم فرموده [ است ] . ( 2 ) . اقطع به معنى بريده دست . ( 3 ) . بناب : به ضمّ اوّل است ، يعنى بيخ و بن آب ؛ چو [ ن ] كه در جوار آن بقعه ، از بيخ و بن كوه ، آب جارى مىشود و چند چشمه است . ( 4 ) . محمّد على خان ، پدر حاجى نصر اللّه خان ، ايلخانى حاليه است كه شرح حالش سابقا گذشت .