محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى

770

آثار عجم ( فارسى )

محمّد بازيار « 1 » كه مصاحب شيخ كبير بوده و غير ذلك . امّا مزار هيچكدام معلوم نيست . مزار شيخ بدل ( 54 ) : در وسط ميدان نقّاره‌خانهء مذكوره است و تا قبر شيخ كبير ، قريب 40 گام فاصله دارد و آن مزار ، به همين نام معروف است ولى چون دو شيخ را شيخ بدل خوانده‌اند ، ما نمىدانيم كه اين مزار از كداميك باشد زيرا كه خطّ لوح آن مزار ، محو و نابود شده است . يكى از آن دو ، شيخ فخر الدّين احمد « 2 » است ، معروف به شيخ بدل كه باورع بوده و تصنيفاتى دارد ؛ ازجمله كتاب مصباح ذوى الالباب و كتاب كثير الاخبار و كتاب النّجاة و كتاب سرّ الخلافه و غيرها ؛ [ و ] وفاتش ، در سنهء 674 از هجرت بوده [ است ] . يكى ، شيخ بهاء الدّين نيز معروف به شيخ بدل كه در طريقت ، رتبتى عالى داشته و در سنهء 739 بدرود جهان را گفته ؛ گذشته از اينكه بر ما مجهول است كه آن دو ، كداميك باشند ، بسا كه آن مزار از هيچيك آنها نبود و به غلط شهرت يافته باشد ؛ العلم عند اللّه - تعالى - . مزار شيخ روزبهان « 3 » : در محلّت بال كفت است . بقعه‌اى عالى بوده ، از سنگ و گچ ؛ اطراف [ 462 f ] آن بقعه ، ايوان و سرا و صحنها بوده ؛ الحال ، تمام را جماعتى متصرّف شده ، در آنها ساكن آمده ؛ بلكه محلّ گاو و گوسفند قرار داده‌اند . بالجمله ، روزبهان ، كنيتش ، ابو محمّد است ؛ پدرش ابى نصر و خود به شيخ شطّاح « 4 » معروف بوده . و سابقا در اين كتاب ، در ذيل ذكر شهر فسا ، نامى از آن برده شده . گويند مولدش فساست ( 55 ) . مدّت 50 سال ، در جامع عتيق شيراز ، وعظ مىفرموده و او را در علوم ، رتبه [ اى ] بلند بوده و پايه [ اى ] ارجمند . تصنيفات دارد ؛ از آن جمله : تفسير عرايس ؛ ديگر ، كتاب الانوار فى كشف الاسرار ؛ ديگر ، رسالهء شطحيّات ( به عربى و فارسى ) . و در حيات خود ، سفرها نموده ؛ مدّتى در مكّه ، مجاور شده ؛ و در شيراز ؛ اتابك سعد زنگى و ابو بكر بن سعد - كه در آن عصر ، سلطنت و ايالت اختصاصى داشتند - به مجاورت و معاصرت شيخ ، مفتخر مىبودند . در سنهء 606 هجرى ، به عمر 80 سالگى وفات نمود . اين رباعى از اوست :

--> ( 1 ) . وفاتش در سنهء 391 اتفاق افتاده [ است ] . ( 2 ) . ولد شيخ شرف الدّين عبد اللّه فارسى است . ( 3 ) . روزبهان متعدّد بوده‌اند و اينكه صاحب بقعه و مزار مذكور است ، همان ابو محمّد است . ( 4 ) . شطّاح كسى را گويند كه شطحيات گويد و آن به اصطلاح صوفيه ، كلماتى است كه به ظاهر خلاف شرع نمايد ؛ مثلا مثل « انا الحق » گفتن منصور و « ليس فى جبتّى سوى اللّه » گفتن بايزيد ؛ و غير ذلك .