كه دو طبقه بوده و در آن ، خطوط بسيار بر احجاز ، استادان صاحب فنّ ، نقش كرده‌اند كه مطرح انظار خطاطّان روزگار است . گويند در آنجا مصاحف « 1 » بسيار از خطوط صحابه و تابعين بوده و قرآنى به خطّ مبارك حضرت امير المؤمنين على - عليه السّلام - و ديگرى به خطّ حضرت امام حسن و ديگرى به خطّ سيّد سجّاد و ديگرى به خطّ حضرت صادق - عليهم السّلام - و ديگرى به خطّ عثمان كه بر آن اثر خون او بوده ؛ و آن مصاحف به واسطهء فتن و آشوب ، از ميان رفته و اين فقير مؤلّف ، سه سال قبل ، به چشم خود ديدم ، جايى از مسجد به واسطهء بارندگى زياد ، فرود آمد ؛ از روزنه‌اى ، چندين جلد قرآن به طريق سىپاره به خطّ جلى ، بعضى با طلاى اشرفى نوشته شده بود ، فروريخت ، همهء اوراقش پوسيده و خطوطش پوشيده . بالجمله ، مسجد مذكور ، چندين مرتبه ، مرمّت شده : مرتبه‌اى در زمان اتابكان ؛ وقتى زمان سلطان ابراهيم ميرزا ، ابن شاهرخ گوركانى [ 436 f ] ؛ همچنين در زمان صفويّه . امّا اكنون مخروبه است بطوريكه عاليها ، سافلها شده ؛ خداى تعالى عمر دهاد شاهنشاه اسلام‌پناه و حكّام فارس را كه همّت به مرمّتش گمارند و نام نيكى از خود به صفحهء روزگار گذارند . بين الجمهور ، معروف است كه آن مسجد ، هيچوقت خالى از ولى نبوده ؛ منبرى از چوب [ دارد ] بسيار بزرگ ، مشتمل بر 14 پله ، مشهور به منبر مرتضى على ؛ [ و ] قريب به آن منبر ، مزارى است ؛ گويند قبر « عتقه » « 2 » است ( 28 ) ؛ در يكى از شبستانهاى آن است ؛ و آنجا ، محلّ استجابت دعاست . نقدا امامت آن مسجد ، با جناب شيخ مهدى شيرازى ابن مرحوم شيخ جعفر است كه در شيوهء زهد و تقوا ، مشتهر [ است ] ؛ اللّهم احفظه . [ 15 ] . مسجد جمازه « 3 » : در محلّهء دزك . [ 16 ] . مسجد جولايان : كه آن را مسجد فقرا نيز خوانند ، در محلّهء بال كفد .

--> ( 1 ) . مصاحف : به فتح اوّل ، جمع مصحف ، به تثليث ميم است كه قرآن باشد . ( 2 ) . زنى است كه در سروستان فارس ، باغها داشته ؛ چوبهاى مسجد را از او گرفته ، به كار بردند . چون عمروليث خواست وجه آن را به دو دهد ، قبول نكرد و گفت : باشد كه من هم شريك در اجراى عمل - يعنى ساختن مسجد - باشم . ( 3 ) . به همين اسم معروف و مشهور است ؛ ولى در بعض از شيرازنامه‌هاى قديم ملاحظه نمودم « جنباز » به جيم و نون و باء موحّده و الف و زاى معجمه در آخر نوشته بودند ؛ وجه تسميه را ندانستم الّا اينكه مىتوان گفت كه جنباز ، مخفف جانباز بوده و اشخاصى مسمّى به اين اسم ، در بعض قرى و طوايف ، پيدا مىگردند .