39 . اردبيل ، در قسمت علياى رودخانه‌اى كه حمد اللّه مستوفى آن را « اندر آباد » ناميده ، واقع است . در قرن چهارم ، كرسى آذربايجان بود و در سال 617 ، به باد غارت مغولها رفت و خراب شد . ايرانيان قديم ، اردبيل را « باذان فيروز » مىناميدند و در قرن دهم ، پيش از تبريز و اصفهان ، چندى پايتخت ايران شد . ( سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 181 - 180 ) . 40 . همان كوه سبلان يا سولان است كه كوهى است نزديك اردبيل كه در شمال شرقى آذربايجان قرار دارد و 4844 متر ارتفاع دارد . 41 . اردستان در چند ميلى باخترى نائين ، جزء ايالت جبال به شمار مىرفت . اصطخرى دربارهء اردستان گويد : شهرى مستحكم است . . . مقدسى گويد : چون خاك اردستان سفيد رنگ - يعنى به رنگ آرد - بوده ، از اين جهت نام آن را اردستان گذاشته‌اند . . . ( سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 224 ) 42 . نامى است كه جغرافيون عرب به شهر « دربند » واقع در دامنهء جبال قفقاز و ساحل غربى بحر خزر داده‌اند . آب دريا به ديوار آن مىرسيد و در وسط آن ، لنگرگاه كشتيها بود . در دو طرف ساحل ، دو ديوار برآورده و در مدخل آن ، زنجيرى كشيده بودند تا مانع ورود و خروج كشتيها شود ، مگر با اجازه ؛ و به همين جهت آن را باب الابواب ناميدند . ( معين ) . 43 . « . . . در وسط اين بندر . . . سدّى بين دو كوه ، مشرف بر لنگرگاه است و در دهانهء لنگرگاه ، زنجيرى كشيده شده ؛ سدّى از سنگ و سرب . . . » ( ابن حوقل ، صورة الارص ، 246 ) . ياقوت مىنويسد : اين سدّ براى جلوگيرى از اقوام وحشى كشيده شده بود و يادگار انوشيروان - پادشاه ايران - است كه آن را در قرن ششم بعد از ميلاد ساخته است . ( سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 194 ) . 44 . مشهورترين فراعنهء مصر ، سه پادشاه از سلسلهء چهارمند موسوم به كئوس ( به كسر اول ) ، كفرن ( به كسر اوّل ) و مىكرينوس كه در حدود قرن 28 ق . م . مىزيسته‌اند . از روى ابنيهء عظيم قائم و دائمى كه سلاطين سه‌گانهء مزبور به عنوان خوابگاه ابدى خود ساخته‌اند ، مىتوان قياس كرد كه قدرتشان تا چه حد بوده است ؛ اين سه بنا به نام اهرام يا اهرام ثلاثه معروف است و به فاصلهء 000 / 10 ذرع از ممفيس - نزديك قريهء جيزه - بر پاى ايستاده . از اين سه ، آنكه بلندتر است « هرم كئوس » است كه