به يكديگر ملصق باشد و سى فوت انگليسى را كه ده يرد است ، با ذرع عراقى بزّازى موازنه كرده‌ايم ؛ نه ذرع و سه گره است و بدين حساب هفتصد و چهل و شش فوت ، تقريبا دويست و سى ذرع مىكند و آنچه اكنون ما پيموده‌ايم ، دويست و بيست و چهار ذرع شد . و كلّهء او مسطّح است كه مربّع مستوى الاضلاع است كه هر ضلع ، نه ذرع عراقى است با نيم ذرع . بالاى هرمان را پيموده‌اند و از طرف شمالى ، به قدر ارتفاع بيست ذرع يا زيادتر ، در او را پيدا كرده‌اند و شكافته‌اند ؛ به ميان او رفته‌اند ؛ مثل دالان دراز سرازيرى است كه همه از سنگ است كه به قدر پنجاه ذرع بايد سرازير رفت و از آنجا بايد به بلندى رفت . تا آن وسط ، من رفتم و از آن بلندى هم ، مقدارى چون هوا حبس بود ، نتوانستم ؛ ديگران رفتند . در آن ، اطاقى است بزرگ كه تقريبا دوازده ذرع طول دارد و شش ذرع عرض دارد و در آنجا ، علامت قبرى است كه حالا نعش « 1 » او را برداشته‌اند . و چندين اهرام ديگر هست كه خراب شده است . و در جنوبى اهرام ، صورت ابو الهول « 2 » است كه كلّهء زنى است كه از سنگ تراشيده‌اند كه از چانه تا سر او ، تقريبا پنج ذرع است و دور كلّهء او تقريبا بيست ذرع مىشود كه رو به مشرق است و دنبالهء او ، سنگ درازى است ؛ معلوم مىشود كه سنگ قبر است ؛ و در نزديكى او ، زيرزمينى است كه عمارت عالى بوده ، بالفعل ، شانزده عدد ستون سنگ يكپارچهء او كه به شكل مربّع است و به ارتفاع پنج ذرع و عرض يك ذرع - بل زيادتر - و قطر سه چارك باقى است . در يك دالان ، سنگ يكپارچه [ اى ] را سنجيدم ؛ پنج ذرع طول و [ 409 F ] سه ذرع عرض و يك ذرع قطر او بود ؛ و در حول و حوش اهرام ، علامات عمارت بسيار است كه به خطوط طير « 3 » ، چيزها نوشته‌اند و چون دو گنبد از آن اهرام بزرگتر است ، لهذا هرمان به تثنيه گفته‌اند و اينكه منسوب است به حضرت امير المؤمنين على - عليه السّلام - كه از آن حضرت از بناى هرمان پرسيدند ؛ فرمودند : « بنى الهرمان و النّسر في السّرطان » ، در كتابى ديده نشده است و اكنون نسر طاير در برج جدى است ؛ اگر چنين باشد ، چهارده هزار سال « 4 » است كه بنا

--> ( 1 ) . نعش : بالفتح ، جنازه است كه در آن مرده باشد . ( 2 ) . ابو الهول : پيش از اينها ، معنيش گذشت . ( 3 ) . خطوط طير ، از خطهاى سابق است . بعضى گويند قبل از طوفان بوده و آن را خط مرغى نيز گويند . وضعش اينطور است كه به جاى حروف ، اشكال مرغ ساخته‌اند ، به صورتهاى مختلفه ؛ و اين خط را در فرنگستان اشخاصى هستند كه مىخوانند . ( 4 ) . چهارده هزار سال ، بنابراين است كه برجى را دو هزار سال تمام كند ؛ چو [ ن ] كه بسيارى از حكما را اعتقاد است كه كواكب ثابته را حركتى است و در آن هم اختلاف نموده‌اند ؛ بعضى گويند دوره را در -