محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
640
آثار عجم ( فارسى )
ديگر ، در آن حوالى ، مجلسى است كه در آن ، تصاوير بسيار است ؛ بعضى بزرگ و بعضى كوچك ؛ برخى سواره ، فوجى پياده ؛ پارهاى مسلّح ؛ جمعى غير مسلّح و 12 ذرع ، عرض آن عرصه است . ولى به مرور دهور ، آن تصاوير ، محو و نابود شده . و بر بالاى سر آنها ، چند سطر به خطّ يونانى بوده كه آن هم به طورى منمحى است كه خوانده نمىشود ؛ همين قدر در ضمن خطوط ، لفظ « قطرزس » « 1 » ديده شده و قطرزس ، يكى از اشخاصى است كه در زمان سلطنت سلاطين سلوسيد « 2 » ، بعد از اسكندر ، در آن ناحيه حاكم بوده است ؛ بيش از اين معلوم نيست . ديگر ، مجلسى در آن كوه ، در جاى بسيار مرتفعى است كه ارتفاع آن از زمين ، مقدار 300 فوت است و عرض آن ، 150 فوت و طولش ، 100 فوت ؛ و بدون [ 394 f ] منجنيق ، رسيدن بدان مجلس ، محال است ( 7 ) . بعض از سيّاحان فرنگ ، با زحمت بسيار ، نزديك آن شده ، نقشهء تصاويرش [ را ] برداشته و هم خطوط آن را كه به خطّ ميخى است ، خواندهاند . تفصيلش از اين قرار است : در آن مجلس ، 14 صورت است ؛ 9 نفر آنها ، اسرا « 3 » هستند كه دستهاى ايشان از عقب بسته شده و به واسطهء يك طناب يا يك زنجير كه به گردن آنهاست ، به يكديگر مسلسل آمدهاند و لباسشان مختلف مىباشد ؛ هشت نفر آنها سر برهنه و يكى كه در آخر همه است ، كلاه بلند خميده بر سر دارد و در جلوى محبوسين ؛ پادشاهى ايستاده ؛ تاجى بر سر و كمانى در دست دارد كه بدان تكيه نموده و دست راست خود را بلند كرده كه گويا به اسرا ، تعرّض و تغيّر مىنمايد ( 8 ) . يكى از سيّاحان ، در مسافرتنامهء خود نوشته است كه از خطوط الواح آنجا ، بر من معلوم شد كه آن پادشاه ، داريوش اوّل است كه به اصطلاح داراى اوّل باشد . بالجمله ، در زير قدم پادشاه ، شخصى است كه پاى پادشاه بر سينهء اوست و آن از پا افتاده ، دستها [ را ] بلند كرده ، التماس مىكند و در پشت سر آن پادشاه ، دو نفر ايستادهاند در دست يكى ، كمانى است و در دست ديگرى ، سنانى ؛ و معلوم است كه آنها از
--> ( 1 ) . به فتح اوّل ؛ تشكيل آن ديده شده . ( 2 ) . سلوكيد نيز خوانده شده و سلسلهء سلوكيد ، يعنى سلاطين منسوب به سلوكوس كه يكى از خدمتگزاران اسكندر بود كه پس از وى ، داعيهء سلطنت داشت ؛ و شرح حال او سابقا در اين كتاب نزد ذكر احوال اشكانيان گذشت . ( 3 ) . كسانى هستند كه ياغى و طاغى بودهاند كه تفصيل حال هر يك ، در ترجمهء خطوط آتيه خواهد آمد .