فصل [ 7 ] [ 385 f ] بسم اللّه الرحمن الرحيم امّا بعد ، چون تفصيل ايوان كسرى به پايان آمد ، مختصرى از بعض آثار سلاطين عجم كه در بلاد ايران يا غير آن است ، مرقوم خواهيم داشت ؛ زيرا كه جمعى از دوستان ، چون مطالب مسافرت‌نامه‌هاى ملفّقه « 1 » در اين كتاب را ، مع لواحق آن ، ديده ، فقير مؤلّف را فرمودند كه از آثار و ابنيهء قديمه ، آنچه كه ديده‌اى ، به سلك تحرير كشيده‌اى ؛ از ناديده‌ها نيز اگر بر سبيل اختصار بيانى رود ، كتابى گردد جامع و بين الخاص و العام ، شايع . لهذا از ديگر آثارى كه در بعض از كتب ملاحظه شد يا از بعض اشخاص ثقه ، مسموع افتاد ، بر سبيل اختصار مرقوم آمد . اسامى كتبى كه حاضر ساخته و از مطالعه گذرانيده و هر مطلبى را كه متفّق عليه و مقرون به صحّت ، يافته ، اخذ كرده ، در اينجا ، ثبت نمودم ؛ اين است : تاريخ سرجان ملكم « 2 » ، جام جم « 3 » ، مرآت البلدان « 4 » ، در التّيجان « 5 » ، تحفة العالم « 6 » ، جهان‌نما « 7 » ، گنج

--> ( 1 ) . به صيغهء مفعول : فراهم آمده . ( 2 ) . معروف است ؛ و آن را ميرزا حيرت - كه اكنون در بمبئى ساكن است - از انگريزى به فارسى ترجمه نموده . ( 3 ) . از مرحوم نوّاب حاجى معتمد الدّوله فرهاد ميرزا - طاب ثراه - است ؛ در علم جغرافى نيز مشهور است . ( 4 ) . از مؤلّفات جناب اعتماد السّلطنه ، محمّد حسن خان است . ( 5 ) . نيز از مؤلّفات جناب مشار اليه است . ( 6 ) . در تعريف شوشتر است . ( 7 ) . كتابى است در جغرافى به فارسى . در اين اوان ، شخصى از ارامنه نوشته است .