محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى

مقدمهء مصحح 59

آثار عجم ( فارسى )

سالار جنگ شاعر معاصر فرصت در قطعه‌اى ، دوره دوم نگارش روزنامه فارس را بوسيلهء فرصت ستوده است : شد طبع بار ديگر چون روزنامه فارس * فرصت بده خدايا ، تا خوانمش دوباره اى فارسى زبانان اندرز نامه فارس * در گوش جان نماييد مانند گوشواره . . . فرصت و معاصرانش : دامنهء روابط فرهنگى و اجتماعى و سياسى و ادبى فرصت ، به حدّى است كه او را با گروهى از بزرگان زمان خويش مربوط مىسازد . اينان در مرحلهء اول عبارتند از دانشمندان ، شعرا ، نويسندگان و مصلحان و در مرحلهء دوم ، حكام و رجال فارس و بزرگان شهرستانهاى آن و در مرحلهء سوم ، شاهزادگان قاجار و حتى پادشاهان اين سلسله چون مظفر الدين شاه . از آنجا كه فرصت در دورانى پر كوشش و جوشش در تاريخ فرهنگى و سياسى و اجتماعى ايران زندگى مىكند كه در حقيقت زمان نوزايى اجتماعى و فرهنگى ايران است ، طبعا با بسيارى از علماء و فضلاى غير ايرانى نيز كه به ايران سفر كرده‌اند ، آشنا شده و از آنان چيزها آموخته است ؛ اما اگر بخواهيم از ميان طبقات رجال فوق الذكر ، شاخص‌ترين آنها را بشناسيم ، بايد بگوييم كه مسلما بيشترين اثر را « شيخ مفيد » و « سيد جمال الدين اسدآبادى » و « حاج سياح » در فرصت گذاشته‌اند . نامداران و رجالى كه فرصت محضر آنها را درك كرده است و با ايشان به لحاظ فرهنگى ، شغلى ، اجتماعى و سياسى تماس داشته است ، عبارتند از : شيخ مفيد متخلص به داور ، حاج تيمور خان سياح ، حاج معتمد الدوله فرهاد ميرزا و حسام السلطنه سلطان مراد ميرزا - والى فارس و برادر او - ، ميرزا عبد الكريم بن ملا احمد ارسنجانى ، ميرزا عباس دارابى ، ميرزا ابو الحسن دستغيب ، حاجى احمد خان - وزير مسقط - و فرزندش ميرزا محمد على خان سديد السلطنه ، سيد جمال الدين اسدآبادى ، مهندس پال ، مانكجى صاحب ، حسين قلى خان نظام السلطنه - حكمران فارس - رضا