توضيحات مصحّح 1 . ترجمهء درست كتيبهء داريوش بر فراز آرامگاهش كه به 3 زبان : پارسى ( 60 سطر ) ، ايلامى ( 48 سطر ) ، بابلى ( 36 سطر ) است به شرح زير است : بند اوّل : خداى بزرگ است اهورامزدا كه اين زمين را آفريد ، كه آن آسمان را آفريد ، كه مردم را آفريد ، كه شادى را براى بشر آفريد ، كه داريوش را شاه كرد ، يگانه شاهى را از بسيارى ، يگانه فرماندارى را از بسيارى . بند دوم : منم داريوش شاه ، شاه بزرگ ، شاه شاهان ، شاه كشورهايى كه بسيارى از نژادها در آن سكونت دارند ، شاه اين زمين پهناور تا آن دورها ، پسر ويشتاسپ هخامنشى ، پارسى ، پسر پارسى ، آريايى ، از نژاد آريايى . بند سوم : داريوش شاه ، شاه بزرگ مىگويد ؛ اين است به خواست اهورامزدا ، كشورهايى كه علاوه بر پارس گرفته‌ام ، بر آنها فرمانروايى دارم و به من باج مىدهند ؛ آنچه از طرف من به آنها گفته مىشود ، اجرا مىكنند ؛ قانون و آيين من در آنجاها روا و محفوظ است : ماد ، خوز ، پرتو ، هرات و . . . بند چهارم : داريوش شاه گويد : اهورامزدا هنگامى كه ديد كار اين زمين آشفته گشته ، آن را به من سپرد ، مرا شاه كرد ؛ من شاه شدم ؛ به خواست اهورامزدا ، من آن را مرتب كردم ؛ هر چه به آنها فرمودم ، اجرا شد ؛ چنان كه ارادهء من بود . اگر اتّفاقا انديشه كنى كه چند جور بود آن كشورهايى كه داريوش اداره مىكرد ، به اين صورت بنگر : آنها تخت مرا مىبرند ؛ از اين راه ، تو آنها را مىتوانى شناخت ؛ آنگاه تو خواهى دانست كه نيزه‌هاى پارسيان تا دوردستها رفته است و آنگاه تو خواهى دانست كه پارسيان دور از پارس جنگيده‌اند .