فصل [ 9 ] [ 209 f ] . . . مستور نيست كه در اين كتاب ، هر جا فصلى است ، مطالب مسطوره در آن ، پس از مراجعت از سفر - يعنى در حضر - نوشته شده و ملحق به كتاب گرديده . از جملهء آن ملحقات ، ترجمهء خطوط ميخى و پهلوى بر احجار است ؛ به تفصيلى كه گذشت . و از جملهء آن ترجمه‌ها ، ترجمهء خطوطى است كه در دخمهء مذكوره است يعنى دخمه سوم و به خطّ ميخى است . اينجا مرقوم مىشود : ترجمهء خطوط دخمهء سيّم در كوه نقش رستم « 1 » : خداوند بزرگ است اورمزد كه اين دنيا را آفريده است و آن آسمان را آفريده است و آدم را آفريده است و آسايش و راحت از براى مردم آفريده است كه داريوش را پادشاه كرده است ، يك تن واحد ، پادشاه بر جميع مردم است . من هستم داريوش ، پادشاه بزرگ و شاهنشاه حاكم ولايات تمام طوايف و هم دور تر از اين ولايات ، پادشاه اين جهان بزرگ ، پسر ويستسپا « 2 » پسر هخمنيسيا « 3 » ، فارسى . وقتى كه مىپندارى ،

--> ( 1 ) . ترجمه‌اى كه در اينجا نموده‌ايم ، از قول قدماى فرانسه است و در بعض از كتب انگريزى ، اين ترجمه را به الفاظ ديگر كرده‌اند . به نظر مىآيد كه مغايرت داشته باشد ، ولى در اصل مطلب تغايرى نيست ، مگر در الفاظ آن ؛ نهايت بعض مطالب آن هم پس و پيش است و در ترجمه‌هاى ديگر در اين كتاب نيز اينطور واقع است ؛ در هر حال منقصتى در اصل مطلب نيست . ( 2 ) . پيش از اينها تشكيل و معنى آن شده و حين نگارش اين حاشيه كتابى حاضر است كه آن كلمه را هيستسپا نوشته يعنى به جاى واو ، ياء هوز نهاده ؛ اين تغييرات به واسطهء طول ازمنه است كه در بلاد و السنه ، حرفى به حرفى مبدّل گرديده [ است ] . ( 3 ) . پيش از اين گذشت كه هخامنشى نيز درست است .