[ آئينه خانه تخت جمشيد ] : چون از عمارت چهل ستون مىگذريم ، در طرف جنوب چهل ستون نيز ، مهتابى ديگر است ؛ آنجا عمارتى است تمام از سنگ سياه ؛ عوام النّاس آنجا را « آئينه خانه » مىگويند ؛ از بس اين عمارت ، سنگهايش صاف و برّاق است ؛ تا كسى نبيند ، باور ندارد كه چقدر آن احجار ، روشن و درخشان است . پس از قرون بسيار ؛ عجب است كه سنگ ، به اين برّاقى بماند ؛ مخصوص ، يك طاقچه در آن است كه با آئينه آن را فرق نمىتوان‌گذارد ؛ بدرستى صورت شخص در آن مرئى است و اين عمارت در نقشهء شانزدهم آنجاست كه نوشته‌ايم : « داريوش » . بالجمله ، اين قصر و سرا ، بر روى مهتابىاى واقع شده كه چهل 40 ذرع طول مهتابى و 30 ذرع عرض آن است ، تقريبا ؛ و در سمت جنوب مهتابى ، از دو سمت ، دو رسته پلّه ساخته‌اند كه شخص مخيّر است از هر كدام خواهد ، بالا رود ؛ و هر رسته‌اى ، 20 پلّه دارد ، و هر پلّه ، يك ذرع و نيم گشادگى و عرض هر پلّه ، يك چاريك و ارتفاع هر يك ، يك گره [ 166 f ] . از اين پله‌ها نيز سواره مىتوان بالا رفت و پائين آمد ، مثل پلّه‌هاى سابق الذّكر ؛ و در بدنهء ديوارى كه پلّه‌ها ملصق به آن است ، صورتها نقش كرده‌اند به اقسام مختلفه ؛ ولى اكثر آنها ، پيش دهن خود را بسته‌اند و وضع حجّارى اين عمارت ، غير از وضع ساير عمارات تخت است و چند لوح در فاصلهء صورتها ، نصب است كه بر آنها ، به خطّ ميخى ، مطالبى نقش شده و گويند كه اين عمارت را دارا ساخته [ است ] . [ عمارت دارا ] ( 3 ) : فقير وقتى در كتاب جغرافى انگليسى ديده‌ام ؛ مذكور داشته بود كه آن عمارتى كه سلطان ابراهيم « 1 » ، پسر شاهرخ ، پسر تيمور چيزى به يادداشت در آن نوشته ، آن عمارت را دارا بنا كرده و اين عمارت ، چهار گوشه است ؛ جدر « 2 » هاى آن ، هم از سنگ سياه و از هر طرفى ، درى بزرگ دارد كه داخل عمارت مىشوند و اين عمارت ، نقدا بىسقف است ولى سقف داشته و در هر چهار طرف عمارت ، ايوانى در جلو بوده و

--> ( 1 ) . يكى از جمله 7 پسران شاهرخ ، پسر امير تيمور بود كه در سنهء 817 به حكومت فارس مستقل شد و پدرش در هرات پايتخت داشته ، خطّ ثلث را خوش مىنوشته ؛ بعضى از خطوطش در شيراز ، بر احجار باقى است . وفات سلطان ابراهيم در 838 هجرى بوده [ است ] . ( 2 ) . به فتح جيم و سكون دال مهمله ، يعنى ديوار .