دوران معلمى فرصت : فرصت از همان دوران كه در مدرسهء خان شيراز ، حجره‌اى انتخاب كرد و در آنجا مقيم شد ، ضمن مباحثه و مذاكره ، چندين نفر را نيز در دو جلسه درس مىگفت « 1 » و چون از سفر عتبات عاليات در سى و دو سالگى ، به شيراز باز آمد ، جمعى از او خواستند تا برايشان درسى بگويد ؛ بنابر اين ، روزى چند ساعت به تدريس صرف و نحو و منطق و تفسير جديد مىپرداخت . تا در سال 1307 [ و در سى و شش سالگى ] ، به تدريس ادامه داد و شاگردان بسيارى را تربيت كرد كه بعضى نيز از شاهزادگان و بزرگان دربار قاجار بودند كه علاوه بر علوم سابق الذكر ، صورتگرى و انگريزى را از او فرا گرفتند . در شكوائيه‌اى كه فرصت به يكى از حكام نوشته ، آورده است كه : « . . . در اين سفر ، نونهالان بىهمالان دوحهء عزت و اقبال . . . به قول خودشان ، فرصتى غنيمت دانسته ، رشته‌اى به گردنم افكنده و به حوزه‌اى كشانيد [ ند ] كه بايد يك درسى بدهى . گفتن يك درس ، منجر به چندين رشته شد ؛ گاه منقول بود و گاه معقول ؛ ايّامى منطق بود و زمانى هيئت ؛ روزى جغرافى بود و گاهى حكمت ؛ و اين عمل از قبيل مضاربهء بىسود و درخت بىثمر مىنمود و اين بنده هم هيچوقت ، از زحمات و زجر ، تمناى مزد و اجر ننمود . . . « 2 » » يكى ديگر از شاگردان فرصت ، شعاع السلطنه - پسر مظفر الدين شاه - بود كه :

--> ( 1 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 40 . ( 2 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 514 .