محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
245
آثار عجم ( فارسى )
به شخصى از اهل يوروپ - مستر بلكمن « 1 » ( 5 ) نام - آشنايى به هم رسانيده ، كتابى از آن بدست آوردم و چون از خواندن خط پهلوى ربطى داشت ، در نزد وى ، قدرى از آن خط بهره گرفتم و ضمنا به خطّ يونانى پى بردم و قدرى از ترجمهء خطوط پهلوى ، منقوره بر احجار مذكوره ، يافتم كه انشاء اللّه تعالى ، در موقع و موضع خود مرقوم داريم . تنبيه : پوشيده نيست كه در زمان اردشير بابكان « 2 » والى بعد ، خطّ مسمّى به ميخى متروك گرديد و خطّ پهلوى رواج يافت . و خطّ پهلوى بر دو قسم است : يكى را پهلوى ساسانى گويند و ديگرى را پهلوى عراقى . و به هر دو قسم ، كتابت و تكلّم مىنمودهاند و در آن زمان هم در ايران ، خطّ يونانى رواجى داشته ؛ تفصيل از اين اجمال ، عدد حروف پهلوى ساسانى و پهلوى عراقى 18 است ؛ ولى هر يك بعض از حروف را ندارند . امّا خطّ يونانى ، عددش 22 حرف است كه در آن نيز بعض از حروف نيست و اين خطّ يونانى ، خيلى شبيه به خطّ انگريزى است و مثل خطّ انگريزى هم دو رقم خطّ است « 3 » : يكى خطّ بزرگ ، يكى خطّ كوچك . و مادر جدولى ، حروف دو قسم از پهلوى و دو رقم يونانى را مرقوم مىداريم و در هر يك از دو قسم خطّ پهلوى و خطّ يونانى ، هر حرفى كه در كلماتشان [ 150 f ] يافت نمىشود و مستعمل نيست ، از جدول ترك شده ، تا معلوم گردد ؛ اين است آن جدول .
--> ( 1 ) . به كسر ميم و سكون سين مهمله و كسر تاء مثناة فوقانيه و راء مهملهء ساكنه و باء موحده و مكسور و لام مفتوحه و كاف تازى ساكنه و ميم مفتوحه و نون ساكنه در آخر . ( 2 ) . يعنى در اواخر سلطنت آن . ( 3 ) . براى اين است كه اسم سلاطين و اسم شهرها و اسم چيزهاى نفيس را به خطّ بزرگ مىنوشتهاند و ديگر كلمات را به خطّ كوچك ؛ چنانچه در انگريزى هم همينطور است نسبت به خطّ خودشان .