محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى

204

آثار عجم ( فارسى )

چند سال است كه به واسطهء ملخ‌خوارگى ، نرخ غلّه‌جات ترقّى كلّى نموده ؛ اهالى فارس به عسرت و تنگى مىگذرانيدند ؛ لهذا به انديشهء صافى و جهد وافى ، فرمان [ 129 f ] قضا جريان ، از بندگان حضرتش جارى شد كه از بنادر و اطراف ، گندم خريدارى نموده ، حمل به شيراز نمايند . مدّتى در اين امر ، سعى بليغ فرمود ، به اندك زمانى ، كرورها گندم اندوخته ؛ و ليكن صورت اين مطلب چون در پردهء خفا بود ، هر كس ظنّى مىبرد و هر خام طمعى ، هوسى مىپخت ؛ پس يك مرتبه جماعت نانوا را - كه بىانصاف‌ترين اصنافند - حاضر ساخته ، مقرّر فرمود كه بعد از اين ، همه روز جنس از انبار مخصوص ، مأخوذ داشته ، نان پخته ، به نرخ معيّنى به مردم دهند و از اين شيوه تجاوز ننمايند و تخلّف نورزند . از آنجا كه زر و مال در نظر همّتش ، از رمال « 1 » پست‌تر است ، قيمت گندم را از آنچه وارد شده بود ، قدرى كمتر محسوب داشته و ضرر آن را خود متحمّل گرديد . حاجى محمّد حسين - معروف به تحويلدار - را كه مرد با وجود و خداشناس متديّنى است ، بر جماعت نانوا مختار ساخته ، تا متكفّل اين امر گردد و تقلّبى از آن جماعت به ظهور نرسد . اكنون - الحمد للّه و المنّه - به واسطهء وفور نان ، آب حيات در كام خشك لبان باديهء جماعت جارى شده ، رعايا و برايا « 2 » بر مهاد « 3 » آسودگى ، بر بستر راحت و استراحت غنوده‌اند و مملكت فارس ، از حالت انقلاب و اغتشاش ، به مقام امن و امان و انضباط و انتظام است . نصيحت : اشعار بما ذكر ، براى اين بود كه امراء و حكّام بدانند كه رعايا به جاى فرزندان ايشان خواهند بود و رعايت در حقّ آنها ، از واجبات ملّتى و ملكى است و نيز بدانند كه امير يا حاكم تا بر قاعدهء عدل و تدبير ملك مطّلع نباشد ، معاونت بر وجه عدالت ، او را ميسّر نخواهد شد و نيز بدانند كه چون زمام مصالح انام به كف كفايت حاكمى مدبّر باشد ، هر گاه دست جور را بندد و پاى عدل را گشايد و به رعايت حال رعايا گرايد ، علاوه بر اينكه انواع ميامن « 4 » و بركات به قاطبهء عباد مىرسد ، نيز نفع كلّى راجع به خودش خواهد بود ؛ كه در اخبار وارد است

--> ( 1 ) . به كسر اوّل ؛ جمع رمل به فتح اوّل است كه به معنى ريگ است . ( 2 ) . جمع بريّه مىباشد كه به معنى خلق و آفريدگان است . ( 3 ) . بر وزن كتاب ، گاهواره و بستر است ؛ جمع آن امهد است . ( 4 ) . جمع ميمنت است كه به معنى بركت و سعادت باشد .