كرخى « 1 » ( 40 ) و هو معروف بن فيروز . بعضى اسم پدرش را فيروزان نوشته‌اند و كنيت معروف [ 68 f ] ، « ابو محفوظ » است ؛ از بندگان حضرت على بن موسى - عليهما السّلام - پدر و مادرش نصرانى بوده‌اند و به شرف اسلام مشرّف گرديده‌اند . گويند : معروف در زمان طفوليّت ، معلم به وى گفت : بگو ثالث ثلاثه « 2 » . معروف گفت : و ما من إله الّا إله واحد . معلم خواست اذيّتش كند ؛ گريخت ؛ به خدمت آن حضرت آمده ، اسلام آورده ؛ ابوانش نيز آمده ، مسلم گرديدند . بالجمله ، سرى سقطى - كه از مشاهير متصوّفه است - مريد معروف بوده ، وفاتش سنهء 234 هجرى و قبرش در بغداد است . اين فقير مؤلّف ، مقبرهء او را مفصّلا ديده ، چند ساعتى آنجا توقف داشتم و اهل عامّه مىگويند : قبر معروف كرخى ، ترياق « 3 » مجرّب است . و استشفاء از آن مىكنند . ( 41 ) محجوب نماند : سلسله‌اى از سلاسل صوفيه كه به معروفيّه معروفند ؛ يعنى نسبت خود را به معروف كرخى مىدهند و پيوستگى خويش را به امام ثامن حضرت رضا - عليه السّلام - مىدانند ، چند شعبه شده‌اند : شعبه‌اى نعمت اللّهى به نام سيد نعمت اللّه ولى « 4 » ( قدّس سرّه ) ؛ شعبه‌اى نوربخشى به نام سيد محمّد نوربخش « 5 » ؛ شعبه نقشبندى به نام خواجه نقشبند « 6 » ؛ شعبه‌اى سقطيان به نام سرى سقطى « 7 » ؛ شعبه‌اى جنيديان منسوب به

--> ( 1 ) . منسوب به كرخ كه آن محله‌اى است در بغداد و مذكور شد . ( 2 ) . اشاره به عقايد نصاراست كه قائل به سه اصلند : يكى « اب » ، ديگر « ابن » ، ديگر « روح القدس » . مراد از « اب » خداى تعالى است كه گويند ذاتى است با وجود ؛ و مراد از « ابن » عيسى است كه ذاتى است با علم ؛ و مراد از « روح القدس » جبرئيل است كه ذاتى است با حيوة . و گويند اين سه موجود مختلفند ؛ اما در حقيقت يك ذات است . اين است كه خداى تعالى در رد آنها فرموده : لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ - الى آخر ؛ يعنى نيست خدايى مگر خداى واحد كه شريكى از براى او نيست . ( 3 ) . به كسر اول ، معرّب ترياك است ؛ و آن معجونى است معروف كه دافع زهر است و اينكه افيون را ترياك گويند ، از مستحدثات است . ( 4 ) . تولدش در كوه بنان - از اعمال هرات است - شده ؛ و وفاتش در ماهان كرمان در سنهء 834 . از سادات عظام و صاحب مقامات است و شرح حالش در كتب ، مذكور . ( 5 ) . تولدش در قهستان خراسان شده ، نيز از سادات رفيع الدّرجات است و صاحب كمالات معقول و منقول . در سنهء 869 ، در يكى از قراى ملك رى وفات يافت . ( 6 ) . بهاء الدّين در سنهء 790 وفات يافت . ( 7 ) . كنيتش « ابو الحسن » است . پدرش « مفلس » نام داشته ؛ وفات وى سنهء 257 [ و ] قبرش در بغداد