محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
64
آثار عجم ( فارسى )
افلاطون را تمجيدها كرده و افلاطون در اوايل حال ، به گفتن اشعار مايل بوده ؛ طلاقت لسان و فصاحت بيان داشته ؛ چون به خدمت سقراط مذكور رسيد ، افلاطون را فرمود : « اى فرزند ! عمر عزيز را صرف شعر و شاعرى داشتن ، بس دريغ است » . لهذا افلاطون در خدمت سقراط ، به تحصيل حكمت الهى « 1 » مشغول شده ، در اين فن ، سرآمد اهل زمان گرديده ؛ پس از سقراط ، در يونان زمين ، مدرسهاى بنا كرده ، به تعليم علوم پرداخت . و در فن طب نيز مهارتى [ 37 f ] بلا نهايت داشته ، ولى بيشتر در حكمت الهى مباحثه مىفرموده و تصانيف بسيار دارد ؛ از جمله كتابى در حكمت و كتابى در شجاعت « 2 » و كتابى در عفت « 3 » و كتابى در توحيد الهى و كتابى در عقل و نفس و كتابى در جوهر « 4 » و عرض و كتابى در مسائل هندسه ؛ الى غير ذلك . قريب به 60 مجلّد از مصنّفات اوست . بعضى نوشتهاند بر حدوث عالم « 5 » قائل بوده و او گويد كه براى اين عالم ، صانع و مبدعى است ازلى ؛ قائم به ذات خود و عالم است به جميع معلومات خود ؛ و افلاطون به ارباب انواع قائل بوده كه آن را مثل افلاطونى گويند و اين فقير در كتاب ، در ذيل تفصيل اشكال تخت جمشيد ، ذكرى از ارباب انواع نمودهام كه خواهد آمد . بالجملهء افلاطون در يونان ، 5179 سال بعد از هبوط آدم بوده . پس از 81 سال ، وداع اين جهان فانى را گفته ، در ماكادونيه « 6 » مدفون گرديد .
--> ( 1 ) . محققين چنين گفتهاند در اقسام حكمت كه حكمت بر دو قسم است : علمى و عملى . آنكه علمى بود كه آن را نظرى نيز گويند . اگر علم باشد بدانچه مقارنت مادّه ، شرط وجود او نبود - همچون بارى تعالى و عقول و نفوس و وحدت و كثرت و امثال آن - آن را حكمت الهى خوانند . ( 2 ) . در حكمت عملى مقرر است كه شجاعت از امّهات فضايل انسانى است و آن قوّتى است متوسط ميان جبن و تهوّر . ( 3 ) . همچنين عفت قوّتى مىباشد متوسط ميان ميل به شهوت و سكون نفس ؛ كما اينكه عدالت ، متوسط ميان ظلم و انظلام است و سخاوت ، متوسط ميان اسراف و بخل . ( 4 ) . به اصطلاح آن است كه به ذات خود قائم باشد و عرض آن است كه قائم به ذات خود نبود بلكه قائم به غير باشد . ( 5 ) . صاحب تاريخ كه نوشته است قائل به حدوث عالم است ، ديگر ذكر نكرده [ است ] كه قائل به حدوث ذاتى بوده يا حدوث زمانى ؛ بنابر نزاعها و گفتگوها كه در اين مسأله دارند . ( 6 ) . شهرى از يونان است . بعضى نوشتهاند در روم است .