محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى

35

آثار عجم ( فارسى )

آن ناحيه را داشته [ است . ] . اجمالى از تفصيل حال غياث الدين كيخسرو سلاجقه 3 شعبه بودند : شعبه‌اى در تمام ايران حكمرانى نمودند ؛ شعبه‌اى در كرمان و شعبه‌اى در روم . غياث الدين كيخسرو عزّ الدين از جملهء آنها بود كه در شهر قونيهء « 1 » روم به جاى پدر در سنهء 588 هجرى فرمانروا گرديد . پس از چندى ، برادرش ركن الدين با او جنگى كرد . كيخسرو به سمت حلب « 2 » فرار كرد . سلطنت به ركن الدين منتقل « 3 » شد ( 25 ) . پس از ركن الدين به عز الدين قليج ارسلان - كه پسرش بود و طفل بود - پادشاهى رسيد ؛ از عهدهء سلطنت برنيامد . امراء ، فرستاده ، غياث الدين كيخسرو را آوردند [ و ] پادشاهى را به او تفويض كردند . بر مقرّ سلطنت نشست و ممالك بسيار را به تصرّف آورد . پس از اتمام مقاصد و وصول مرادات ، در جنگى او را شهيد كردند و شهادتش در سنهء 609 بود . بالجمله ، كيخسرو نامى كه بر احجار بقعهء جاماسپ نوشته شده مىبايست همين باشد ، اگر چه آن ، مقرّ سلطنتش در روم بوده ، بسا كه در فارس هم تصرّفى داشته يا اينكه حسام الملك در اين ناحيه ، كارگزار او بوده و بقعه را مرمّت نموده ؛ العلم عند اللّه . مخفى نماند اينكه در كلمات منقوشه بر احجار مذكوره ، بعض از اغلاط نحوى « 4 » يا اينكه بعض جاها مثل اينكه كلمه‌اى محذوف « 5 » باشد يا اينكه بعض از آن عبارات خارج از فصاحت است ، به عهده قائل و كاتب آن خواهد بود . اين فقير ، آن كلمات را بعينه نقل نمود . ديگر اينكه در آن عبارات كه قريهء « خاى » نوشته‌اند ، چنين استنباط نمودم كه چون به نزديكى [ 23 f ] آنجا دهى است موسوم به « كايدان » شايد « خاى » ، معرّب « كاى » باشد و مقصود از قريهء « خاى » ، همان « كايدان » است كه در آن زمان معمور بوده [ است ] ؛

--> ( 1 ) . به ضمّ قاف [ و ] كسر نون و تخفيف ياء ، شهرى است در ملك روم . ( 2 ) . به فتحين : نام شهرى است در شام و آن معروف است . ( 3 ) . در متن مستقل ، كه به نظر مىرسد سهو كاتب باشد . ( 4 ) . مثل اينكه در مجد الملوك است . ( 5 ) . مثل اينكه كلمه‌اى قبل از لفظ الحكما بايد باشد ، مثلا افضل الحكماء المحققين يا كلمهء ديگر .