چپ شخص دوم ، حربه‌اى است چون خنجر ؛ و كلاهى مكلّل « 1 » به جواهر كه پرى بر آن نصب است ، بر سر دارد و كمربندى مرصّع بر كمر بسته است . اما در طاقچهء سيّم ، دو نفر است نيز روبروى يكديگر ؛ شخص سيّم ، گلى به شخص چهارم تعارف مىنمايد و شخص چهارم كه ريش ندارد [ 14 f ] ، دو دستى گل را مىخواهد بگيرد و در دست چپ شخصى كه گل دارد نيز كتّاره‌اى است و كلاه و كمر شخص چهارم نيز مرصّع به جواهر است و كفشهاى آنها همه مانند ارسيهاى تكمه « 2 » دار اين زمان است و شخص دوم كه خنجر به كف گرفته ، گريبان لباسش مانند لباسهاى لب برگردان اين عصر است . همانا كه اين وضع لباس و كفش و كمر و غير ذلك كه اين زمان رواجى دارد ، اقتباس از اين صورتها و آثارى است كه از قديم باقى است . بسيارى از صنايع در اين زمينه هست كه منشاء آن را در تخت جمشيد و جاهاى ديگر ، فقير ديده‌ام كه ذكر آن بعد از اين در اين كتاب خواهد آمد . اما تفصيل ارتفاع طاقچه‌هاى مذكوره از زمين و صورتهاى آن : ارتفاع از زمين تا پاى آن صورتها ، تقريبا چهار ذرع مىشود و بلندى قامت صورت اول 2 ذرع الّا يك چاريك [ ( 4 / 1 ) ] است . صورت دوم 2 ذرع و يك چاريك [ ( 4 / 1 ) ] و صورت سيم 2 ذرع و صورت چهارم نيز 2 ذرع الّا يك چاريك [ ( 4 / 1 ) ] است . و در نزديكى اين مكان ، آبادى چندانى نيست مگر گاهى بعضى از صحرانشينان در آنجا سكنى دارند و زراعت مىنمايند ؛ و اهالى آن سرزمين ، آن نقشها را نقش رستم مىنامند و اين رسم اهل دهات و مردم صحرايى است كه هر كجا صورتى بر سنگ از آثار قديمه ببينند ، نامى از خود اختراع كرده ، استعمال مىنمايند و آنچه به نظر فقير رسيد ، از قراين كه صورتهاى سلاطين عجم را در بعض از نقشهاى يروپ « 3 » ديده‌ام و سكّهء آنها را ملاحظه نموده‌ام ، مىشايد كه صورت دوم از آن صور ، گشتاسپ « 4 » باشد ( 9 ) ؛ اللّه اعلم [ رك به توضيحات اصلاحى فرصت در صفحه 395 همين كتاب ]

--> ( 1 ) . به ضمّ اول و فتح كاف و شدّ لام اول ، به صيغهء مفعول ، يعنى درخشان . ( 2 ) . تكمه : به ضم اول ، گوى گريبان است و معروف است . اينكه بجاى تاء ، دال استعمال كنند ، غلط است . ( 3 ) . به ضمّ ياء حطّى و راء قرشت و واو و باء سه نقطه هر دو ساكن ، لفظ انگريزى است ؛ به معنى فرنگستان مىباشد و صورت رقم آن در خط انگريزى به اين طور است : Europe . ( 4 ) . گشتاسب و گشاسب و گشسب همه در استعمال صحيح است و آن پادشاهى بوده [ است ] پسر لهراسب . گويند دين زردشت را اختيار نموده بود .