12 . تقريظات : عبارت است از مجموعه‌اى از مقالات ، منشآت و آثار منثور كوتاه فرصت كه در مقدمهء كتابها نوشته شده است و فعلا در پايان ديوان وى مضبوط است . 13 . شطرنجيه : مرحوم اديب و مرحوم قدسى - كه شرح احوال و آثار فرصت را نگاشته‌اند - شطرنجيه را از آثار وى دانسته‌اند و فرصت خود دربارهء اين كتاب مىنويسد : « . . . كتاب شطرنجيه را كه از تأليفات من است ، در آن يك دو سال كه ( حسام السلطنه ) والى فارس بود ، به اسم او نوشتم و در آن كتاب ، نخست از حرمت برد و باخت آن بيانى كرده‌ام و بعد منافع علم آن را شرح داده‌ام و نام مخترع و سبب اختراع آن را و انتسابى كه شطرنج به علم اعداد دارد ( كه شخص اعدادى بايد شطرنج بداند ) و ادوات و آلات آن را همه بيان نموده‌ام . بالجمله كتاب را از نظرش گذرانيدم ؛ ايضا خلعتى شايگان و انعامى شايان يافتم . . . « 1 » » دو نسخه آن كتاب بسيار منتشر است هر كه خواهد رجوع به آن كند « 2 » . در شعر فرصت ، علاقه‌اى فراوان به اصطلاحات شطرنج ديده مىشود و در يكى از اشعار او مىخوانيم كه جعبهء شطرنجى را كه خود ساخته بود ، به يكى از بزرگان هديه داده است « 3 » . خيز و هين شطرنج را اى خادم محفل بيار * تا كه يك دم با حريف خود نمايم كارزار

--> ( 1 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 44 . ( 2 ) . آثار عجم ، همين چاپ ، ص 70 . ( 3 ) . همانجا ، ص 305 .