فرصت ، آنگاه به معرفى قلاع مشهوره مىپردازد و خاتمه‌اى مبنى بر اشعار و اشعار ذكر مىكند و آثار عجم را با اين عبارت به پايان مىرساند كه : « . . . الحمد لله و المنه كه اين خجسته مسافرت‌نامه كه به سعادت مختوم و به « آثار عجم » موسوم است ، به كوشش قلم فصاحت رقم به انجام پيوست . اكنون كه نوبت دم فروبستن است . . . باز بعض از اجلهء احباب ، فقير را ترغيب و تحريض مىنمايند به نگاشتن « شيرازنامه » . . . با وجود اينهمه اطالت كه در مقالت كتاب به كار رفته و ديگر مؤلف را حالت نمانده ، ناچار مصمم شد كه بعون الله تعالى ، همّت گمارم و مختصرى از احوال شيراز بنگارم ، فى سنهء 1311 « 1 » . » شعاع در اظهار نظر خود دربارهء « آثار عجم » مىنويسد : « . . . در بيان قصه ، هر شكلى زبان به اجتهاد خود گشوده ، هر چند در نزد بعضى مقبول و در پيش برخى مطرود است ، حقير را كارى به رد و قبول آن نامه نيست ؛ چه آنكس كه آلوده به خطا و نسيان نيست ، كيست ؟ . . . « 2 » » 2 / 1 . شيرازنامه : گفتيم كه شيرازنامه جزو دوم از كتاب آثار عجم است در ذكر ابنيه و آثار و انهار و محلات و مساجد و بقاع و مزارات و مدارس و اسواق و « شرح احوال بعض از اولياى عرفا و حكما و شعرا كه در آن مدفونند يا از آن خاك برخاسته‌اند . . . [ زيرا ] شيرازنامه‌هايى كه سابقا نوشته شده است . . حكم تقويم پارينه را

--> ( 1 ) . آثار عجم ، ص 422 . ( 2 ) . شعاع شيرازى ، تذكرهء شعاعيه ، نسخهء خطى مجموعهء حكمت دانشگاه تهران ، ص 513 .