بوده است : « . . . در شيراز ، مشغول تدريس و كسب معاش مىبودم تا در سال 1307 كه سى و شش سال داشتم ، از دار الخلافهء طهران ، « مانكجى صاحب » - كه يكى از دانشمندان عصر خود و بر طايفهء پارسى ، حكمروا و صاحب تصانيف و تآليف كثيره - مكتوبى فرستاده و خواهش نمود كه سفرى به بعض اماكن قديمه رفته ، آنجاها را مساحت كرده و نقشه‌اى از آنجاها برداشته ، به جهت او بفرستم . به عزمى جزم ، از شيراز پىسپار امكنهء مأموره شده ، كار را به انجام رسانيدم كه شرح مفصل و مشروح آن ، در كتاب « آثار عجم » است « 1 » . » اما در آثار عجم مىنويسد كه : « . . . يكى از صاحبان دولت بهيهء انگليس ، به توسط شخصى از پارسيان ، مانكجى نام ، از امناى شوراى دار الخلافه بود ، دستور العملى نوشته ، از آنجا فرستاد كه فقير ، بعضى از آثار قديمهء فارس را نقشه برداشته و پاره‌اى از اراضى را مساحت كرده ، به جهت مشار اليه بفرستم ؛ لهذا چندى پىسپر دشت و بيابان شده ، اين خدمت مرجوعه را به انجام رسانيدم . . . مطالبى را كه در عرض راه سفر ، روز به روز ، هنگام برداشتن نقشهء آثار قديمه مىنوشتم و به هر مكانى كه مىرسيدم ، در اوراق متفرقه يادداشت مىنمودم ، آنها را بعينه در اين دفتر جمع‌آورى كرده ، مجموعه‌اى ساختم و آن را موسوم نمودم به

--> ( 1 ) . ديوان فرصت ، زرين قلم ، ص 116 .