اگر رباعيات مولانا و اضافات بر اصل آن مد توجه قرار گيرد ، معلوم مىشود كه بر " مقالات " نيز در حال تدوين و استنساخ مطالبى افزوده شده است . اين كتاب به تركى ترجمه نشده و متن آن نيز تاكنون به طبع نرسيده است . « 1 » مقالات شمس تبريزى اين كتاب از سخنان عارفانهء شمس الدين تبريزى و از مباحثات او با مولانا و ماجراهاى فكرى او با صوفيان به وجود آمده است . شمس الدين انقلابى عظيم در زندگانى مولانا ايجاد كرده است ، ازاين‌رو اين اثر نه تنها زندگانى و انديشه‌هاى مولانا و شمس را منعكس مىكند ، بلكه اطلاعات زنده و ارزنده‌اى از زمان حيات مؤلف را نيز در اختيار خواننده قرار مىدهد . اين كتاب يا به همت گروهى كه سلطان ولد - پسر مولانا - در راس آنان بود گردآورى شده است و يا تنها به پايمردى اين فرزند برومند مولانا مدون گشته است . بعضى از پيروان طريقت مولوى ، اين كتاب را به علت احتواى برخى افكار حاد از شمس نمىدانند و آن را منسوب به دو مىدانند و مجهولش مىخوانند . اما بعضى ديگر معتقدند كه كنه انديشه‌هاى مولانا و اصول طريقت مولوى در اين كتاب نهفته است . كسانى كه اين كتاب را از شمس نمىدانند ، جز تعصب خشك ، دليل ديگرى ندارند . كهن‌ترين نسخهء مقالات به‌شماره 2154 در كتابخانهء قونيه است . اگرچه فراغنامه ندارد ، ولى از خط و كاغذ و شيوهء كتابت آن برمىآيد كه در قرن هفتم هجرى نوشته شده است . كنارهء صفحات ضخيم و متن مجدول هندسى است . جلدى چرمى به شيوهء صحافى عهد سلجوقى دارد . مهر سليمان ( دو مثلث ) روى جلد را آراسته است . ابعاد بيرونى 5 / 13 * 5 / 28 و درونى 5 / 15 * 21 سانتىمتر است .

--> ( 1 ) چنان كه قبلا نيز گفتيم مواعظ و كلمات برهان الدين محقق ترمذى ، به نام ( معارف ) با تصحيحات مرحوم فروزانفر ، گويا در 1339 هجرى شمسى ، چاپ شده است . بازهم بگوئيم كه كتاب " مقالات " خيلى مفصل‌تر از كتابى است كه مرحوم فروزانفر تصحيح كرده است .