بخش اول تصوف زهد در اسلام ، زهاد اوليه و شرائط ايجادكنندهء آنان ، نضج تصوف و نخستين شاخه‌هاى آن ، ملامتيان و طريقت‌هاى منشعب از ملامتيه ، اهل فتوت و ملامتيان زهد در اسلام : اسلام ، به زندگى جاويد بعد از مرگ قائل است . دنيا ، منزلگاهى است براى تهيهء توشهء آن حيات ابدى و زندگى در اين منزلگاه ، براى انسانها به مثابهء آزمايش گذرنده‌اى است . ازاين‌رو اسلام نيز چون ساير اديان ، دنياى ديگر را به انسانها توصيه مىكند و دنيا را كه تباه‌كنندهء اخلاق انسانهاست و آنان را به وسايل گوناگون به عذاب مىكشاند ، نكوهش كرده است . محمد ( ص ) در مكه بيش از آنكه يك مقنن باشد ، يك منذر بود . سوره‌هاى شعرگونه و بليغ و پرهيجان و توانمند قرآن ، بازتاب دوران پرمشقت حيات پيامبر در مكه است . هيچ ترديدى نيست كه اين بشارتها و انذارهاى هيجان‌انگيز كه آخرت را موضوع بحث قرار مىدهد و بر محور شدت عذابهاى اخروى و بىپايان كيفرها دور مىزند ، انسانها را از دنيا دلسرد مىكند و در آنان علاقه به زهد را بيدار مىسازد . اما بعد از آنكه حضرت محمد ( ص ) به مدينه هجرت كرد و براى خود و اطرافيانش سرزمينى آزاد فراهم ساخت و گروه عمده‌اى از قبايل عرب را تحت سيطرهء خويش درآورد ، شخصيت تشريعى جايگزين هيجان شد . مسئوليت شخصى پذيرفته گشت . جنگهاى قبيله‌اى از بين رفت . نظام خانواده نسبت به زمان