عبد الباقى گولپينارلى ( مترجم : توفيق سبحانى )
228
مولانا جلال الدين ( زندگانى ، فلسفه ، آثار وگزيده اى از آنها ) ( فارسى )
آمدند . بدين ترتيب مولانا چهار فرزند داشت كه سهتاى آنان ذكور و يكى اناث بود . پيش از اين هم گفتيم كه به عقيدهء مولويان در " مقام شمس " آرميده ، چنان كه از سنگ مزار برمىآيد متعلق به امير شمس الدين يحيى برادر خواندهء فرزندان مولاناست . به عبارتى ديگر زوجهء دوم مولانا بيوه بوده و شمس الدين يحيى فرزند خواندهء مولاناست . باز از سنگ مزار مزبور معلوم مىشود كه نام شوهر اول كراخاتون محمد شاه بوده است . اينجا بايد مسألهاى را متذكر شويم : گروهى از روى اسم كراخاتون را رومى مىدانند و برخى اين نظر را شديدا رد مىكنند . براى تفكيك و تشخيص نام كراخاتون مادر گوهر خاتون زوجهء اول مولانا كه مادر سلطان ولد و دختر شرف الدين لالاى سمرقندى بود ، او را " كراخاتون بزرگ " مىگفتند و فاطمه خاتون دختر صلاح الدين زركوب قونيوى را كه زوجهء سلطان ولد بود " كراكاى - كراى كوچك " مىناميدند . حتى دايه فرزندان مولانا كه زنى پير و از نزديكان خاندان مولانا بود ، " كرامانا " نام داشت . آقاى تحسين يازيجى مىنويسد كه اين اسامى از رومى اخذ شده است و به ادلهء واضح نشان داده است كه صاحبان اين اسمى رومى نبودهاند . ما معتقديم كه ايشان به اين نوع جروبحثها پايان دادهاند « 1 » . اساسا مولانا را كه نه تنها روميان و مليتهاى ديگر بلكه تمام بشريت در آغوش پرمهر خود جا داده بود و بدين دليل هم نه فقط از طرف اين يا آن جماعت بلكه از طرف تمام جوامع بشرى مورد محبت قرار گرفته بود ، به اين نوع قيود محصور ساختن كارى ناپسند است . علاء الدين چلبى متوفى به سال 661 ه / 1262 در جانب راست سلطان العلماء به خاك سپرده شد . اگرچه به گفتهء افلاكى ، وى فرزندانى داشته است ، ولى در دورههاى بعد نشانى از آنان نمىتوان يافت . به عقيدهء مولويان ، مداخلهء علاء الدين چلبى در شهادت شمس ، موجب فراموش شدن خود او فرزندانش شده است و بدين دليل اين خانواده به بوتهء نسيان سپرده شده است .
--> ( 1 ) Arifler