سيد جلال الدين آشتيانى
94
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
فيلسوف بزرگوار و عارف متألهه مرحوم آقا ميرزا مهدى آشتيانى « اطاب اللّه ثراه » ، حضور به هم رسانيد . مؤلف در حوزه قم به دروس برخى ديگر از اساتيد عالىمقام به درس خارج اصول فقه استاد فقيه محقق و روحانى مجاهد ، آقا سيد محمد تقى خوانسارى « قدس اللّه عقله » ، و مدتى نيز از حوزهء پرفيض مرحوم فقيه بارع و متبحر ، آقاى سيد محمد حجت كوه كمرى ، اخوىزاده مرحوم زعيم شيعه در عصر خود آقاى سيد حسين تبريزى كوه كمرهاى استفاده نموده است و مدت يك سال و نيم بدرس فقه فقيه بىنظير مرحوم آقا ميرزا رضى تبريزى « قد » حاضر شده است . شرح منظومهء حكمت و قسمتى از مكاسب شيخ انصارى و قسمتى از شوارق الالهام را خدمت حكيم ربانى و فقيه عاليقدر مرحوم حاج شيخ مهدى امير كلاهى « ضاعف اللّه قدره » . قرائت نموده است . اين روحانى زاهد و متورع در علوم نقلى از تلاميذ فقيه معروف حاج شيخ فضل اللّه نورى « 1 » و آقا سيد محمد كاظم يزدى زعيم شيعه در عصر خود و آقاى شريعت اصفهانى « قدس اللّه ارواحهم » و در عقليات از تلاميذ آقا ميرزا هاشم رشتى و آقا ميرزا حسن كرمانشاهى و آقا ميرزا شهاب الدين نيريزى شيرازى « اعلى اللّه مقامهم » بود .
--> خود در ايران و آقا ميرزا حسين نائينى زعيم و مدرس عصر خود در حوزهء علميهء نجف مىباشند . مرحوم آقا ميرزا مهدى آشتيانى ، در منقول از تلاميذ حاج شيخ فضل اللّه نورى و حاج سيد عبد الكريم مدرس ، كه از اعاظم علما بود ، در علوم عقلى تمام اساتيد بزرگ عصر خود را درك نمودهاند و در فلسفه و تصوف اسلامى و شعب فنون عقلى و در احاطه بكلمات دانشمندان و اساتيد اين فنون كمنظير و در كثرت حفظ و تسلط بر افكار بىنظير بودند . ( 1 ) . حاج شيخ فضل اللّه نورى ، « شهيد » از اعاظم شاگردان ميرزاى شيرازى و آقا ميرزا حبيب اللّه رشتى و آقا ميرزا حسن آشتيانى و از اعاظم فقهاى اماميه بود ، كه بدست اجامر و اوباش آن زمان از قبيل يپرم ارمنى و ساير صحنهسازهاى سفارت انگليس در طهران بجرم طرفدارى از حكومت مطلقه و مخالفت با مشروطه در ملاء عام در سن هفتاد و پنج سالگى بدار آويخته شد . سفراى روس و انگليس و عثمانى به او پيشنهاد تحصن به سفارتخانه دولت متبوعهء خود نمودند ، نپذيرفت ، حتى حاضر نشد پرچم بيگانه را بر فراز خانهء او نصب كنند و مرگ را بر اين كار قبيح ترجيح داد و با كمال شهامت بتصديق دوست و دشمن از مرگ استقبال نمود . از طرفداران مشروطه عدهء زيادى را سراغ داريم كه در مقابل تمايلات بيگانگان تسليم محض بودند و بمناسبت خدماتى كه نمودند خود و اقربا و اولاد آنها مصدر كارهاى بزرگ شدند .