قلب است . « 1 » كما حققنا تفصيلا . از مجموع آنچه كه بيان شد روشن مىشود كه حقيقت انسان و وجود سعى اين هيكل توحيد باعتبارات و شئون مختلفه داراى اسماء و القاب متعدد است . باعتبار ظهور در عالم ماده و كثرت داراى مقام طبع ، و باعتبار ترفع از اجسام و تدبير بدن ، نفس مدبر بدن و مبدا افاعيل قواى ظاهرى و باطنى است و باعتبار تعقل ذات خود و مبدا وجود و ملاحظهء خود در حال تقييد بتعين خاص و مرتبهء مخصوصهء از وجود و حصر وجود خويش به مبدأ و منتهائى كه صفحهء وجود او را تشكيل مىدهد و خود را بنحو تمايز از اغيار تعقل مىنمايد ؛ عاقل و معقول و صاحب مقام تعقل است ؛ چون شأن عقل ادراك حدود و جهات است ، و آن مشاهده است كه حقيقت انسان را باعتبار مظهريت تامه نسبت باسماء جلالية و جمالية و مظهريت تجلى ذاتى ، محصور در حد معين نمىبيند ؛ به لحاظ آنكه مظهر اسماء مختلف است ، و اثر اين مظهريت تقلب بين يد جلال و جمال حق است ، داراى مقام قلبيه است ، و باعتبار تروحن ذات و وساطت بين مقام قلب و باطن وجود ، داراى مقام سرّ است ، و باعتبار آنكه فانى در وجود نامتناهى است ، و حقيقت ذاتش غير مكشوف و داراى مقام خفى است و باعتبار فناء در احديت و بقاء بوجود سلطان وجود متصف به اخفويت است . جميع اين شئون ، ظهور يك وجودند باعتبار آنكه جميع اين مراتب در يك وجود واحد است . و اصل واحد و سنخ فارد ، جامع اين شئون است ، و بنحو كثرت در وحدت و انطواء مظاهر متعدد در باطن ذات شىء واحد است و به اين اعتبار ، حقيقت انسان يك وجود واحد

--> سلطنة الملك الاكبر ، كما في القدسيات : « لا يسعنى ارضى و لا سمائى بل يسعنى قلب عبدى المؤمن » ، فانه ينقلب معى و في و بى ، اى لا يسعنى من حيث مرتبتى اجمالى و تفصيلى ارض الاجسام و القوى السفلية و الاسماء العقول و النفوس و الارواح العلوية ، بل يسعنى من تينك الحيثيتين قلب عبدى المؤمن فانه ينقلب معى في جميع الشئون و لذلك سمى قلبا . ( 1 ) . مراد از عرش در رواياتى كه ظهور در جسميت عرش دارد ، عالم مثال است . اينكه عرفا و حكماى اسلامى از عامه و خاصه ، عرش و كرسى را حمل بر افلاك و يا فلك اطلس نموده‌اند ، هيچ شاهدى در آيات و روايات بر مدعاى آنها وجود ندارد . « وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ . إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً » .