قواطن عالم ناسوتى و ارائهء عوالم ملكوتى گردد ، اين كشف و تصرف رحمانى و الهى است « 1 » چون امثال اين تصرفات بحسب قواعد علم سلوك ، از خواص مرتبهء الهيه و فوق تصرفات ملكى است ، و تا سالك ، متحقق ، با اسمى مناسب حكومت اين قسم از تصرفات نگردد ، مبدا كشف نمىشود ، و سالك تا حجب موجود بين او و اسماء الهى را از بين بر ندارد ، و وسايط را باعتبار اتصال به حضرت علميه محو ننمايد ، مبدا اين قبيل از احكام نمىشود . تحقق باسماء الهيه از خواص اقطاب و كاملان است . از مجموع آنچه كه در شرح مطالب مصنف در اقسام واردات و القائات ذكر نموديم ، حالات و مقامات و استعدادات و مراتب كشف اهل سلوك و تمايز بين اقسام واردات و القائات معلوم و منكشف مىگردد . بحث و تحقيق مصنف علامه در مقام بيان فرق بين القائات و واردات ملكى و جنى و تحقيق ضوابط و موازين فرق بين اين دو ، به اين عبارت بمختار برخى از عرفا كه گفته‌اند : آنچه كه وارد از يمين نفس شود ، ملكى و آنچه كه از جانب يسار نفس القاء شود ، جنى است . مناقشه نموده است : « و ما يقال ان ما يظهر من اليمين او القدام ، اكثره ملكى و من اليسار و الخلف اكثره شيطانى ، ليس من الضوابط ؛ اذا الشيطان يأتى من الجهات كلها ، كما ينطق به القرآن الكريم . . . الخ » .

--> ( 1 ) . كثيرى از اولياء ، براى حصول اطمينان سلاك و مريدان ، عوالم ملكوتى را به آنها ارائه داده‌اند ، مثل آنكه حضرت سيدا الشهداء در ليلهء عاشورا مقامات اصحاب خود را به آنها ارائه داد و اصحاب او « سلام اللّه عليهم اجمعين » مقامات خود را مشاهده نمودند ، اگر چه بعضى از اصحاب ، خود اهل مكاشفه بودند و حق را به چشم دل مىديدند ، ارباب مقاتل نوشته‌اند ، كه حضرت على بن الحسين « روحى و جسمى له الفداء » ، قبل از خلع جلباب بدن به پدرش گفت : پدر جان از جانب من خيالت آسوده باشد الآن جدم « رسول اللّه » را مىبينم كه منتظر است مرا سيراب كند . اين خود همان شهود ماوراء حجب است قبل از رفع حجب و استار .