سالها در دانشكدهء ادبيات تدريس مىكرد ولى قدر و حرمت آن مرحوم را نمىدانستند . الصلة بين التصوّف و التشيّع . به اين امر بايد توجّه داشت كه قواعد اصلى تصوّف و عرفان با اصول تشيّع سازگار است ، چه آنكه ركن ثانى عرفان بر ولايت استوار است و ركن اول آن بر توحيد و وحدت حقيقت اصل وجود . به اين معنى كه اوّلين جلوه حق از مقام غيب بمقام ظهور ، تعيّن در مظهر انسان ختمى محمدى باعتبار مقام ولايت اوست كه اولياى محمديّين باعتبار ولايت با آن حضرت متحدند ابن عربى و پيروان مكتب او ، عترت ، عليهم السلام ، را بحسب باطن ولايت و ارث مقام و علوم و احوال حضرت ختمى مرتبت مىدانند . هر چه اهل تحقيق در اطوار ولايت سير نمودند ، به تشيّع و مبانى آن نزديكتر شدند . ابن عربى صريحا از حضرت حقى ولايت مرتضى على به « اول ظاهر فى الوجود و اقرب الناس الى رسول الله ، و سرّ الأنبياء اجمعين » تعبير كرده است و قد نقلنا عبارات فتوحاته المكية فى هذا الشرح . تلميذ مخلص او محقق قونيوى از حضرت ولى امر خاتم ولايت مطلقه يا خاصّهء محمديه ( در فكوك ) به خليفة الله تعبير كرده است و تصريح كرده است كه آن حضرت بلا واسطه از حق اخذ فيض و معرفت مىنمايد و اين مقام بوراثت براى او ثابت است ، و خاتم ولايت مطلقه به كسى اطلاق مىشود كه اقرب اوليا ، به حق باشد . ابن فارض امام اهل عرفان در تائيهء خود فرموده است : بعترته استغنت عن الرسل الورى عترت بحس باطن ولايت متحدند با حضرت ختمى مرتبت ، لذا بعد از انقطاع شمس نبوت ، واسطهء فيض بين حق و خلقند و يكى از افراد عترت بر سبيل تجدّد امثال وارث كليهء مقامات ولايت خاتم انبياءاند ، لقوله عليه و آله السلام : « إنّى تارك فيكم الثقلين . . . » و قد ورد من العامة و الخاصّة : « لو لا الحجّة لساخت الارض باهلها » بعد از انتشار افكار ابن عربى « 19 » تصريح كرده است كه عالم ببقاء انسان كامل موجود است « فلا يزال العالم محفوظا ما دام فيه الانسان الكامل . الا تراه اذا زال و فكّ من خزانة الدنيا لم يبق فيها ما اخترنه الحق . . . » ملا عبد الرزاق كاشى در مصطلحات و در

--> ( 19 ) . ما در مباحث ولايت اين شرح فقط از مأخذ عامّه در اثبات ولايت عترت و بقاء يكى از اولياء محمديّين الى يوم القيامه ، استفاده نموديم .