بديع الزمان فروزانفر
44
زندگانى مولانا ( فارسى )
بازگشت مولانا بروم و انجام كار برهان محقق مولانا پس از چندى اقامت در حلب و شام كه مدت مجموع آن هفت سال بيش نبود بمستقر خاندان خويش يعنى قونيه باز آمد و چون به قيصريه رسيد « علما و اكابر و عرفا پيش رفتند و تعظيم عظيم كردند . خدمت صاحب اصفهان « 1 » را آن خواست بود كه حضرت مولانا را به خانهء خود برد . سيد برهان الدين تمكين نداد كه سنت مولاناى بزرگ آنست كه در مدرسه نزول كنند » . بعد از اين تاريخ بنا ببعضى روايات مولانا بدستور برهان الدين به رياضت پرداخت و سه چله « 2 » متوالى برآورد و سيد نقد وجود او را بىغش و تمام عيار و بىنياز از رياضت و مجاهدت يافت « سر به سجدهء شكر نهاد و حضرت مولانا را در كنار گرفت و بر روى مبارك او بوسهها افشان كرد ، بار ديگر سر نهاد و گفت در جميع علوم عقلى و نقلى و كشفى و كسبى بىنظير عالميان بودى و الحالة هذه در اسرار باطن و سر سير اهل حقايق و مكاشفات روحانيان و ديدار مغيبات انگشتنماى انبيا و اوليا شدى » و دستورى داد تا به دستگيرى و راهنمائى گمگشتگان مشغول گردد . در اينكه مولانا تربيتيافتهء برهان محقق است شكى نيست و از آثار مولانا و ولدنامه اين مطلب به خوبى روشن است و سلسله و نسبت خرقهء مولانا را هم شمس الدين افلاكى بهوسيله همين برهان الدين به پدرش سلطان العلماء و آخرالامر بمعروف كرخى مىرساند منتهى بنا به روايت ولدنامه مولانا مدت 9 سال تمام مصاحب و ملازم برهان الدين بوده و بنقل افلاكى مولانا بدستور او بحلب و شام رفته پس از آن اسرار ولايت را به وديعه گرفته است . و چون تمام مصاحبت مولانا با برهان محقق 9 سال بيش نبوده و او نيز در حدود سنهء 629 بروم آمده است پس بايد وفات او به سال 638 واقع شده باشد و با اينهمه افلاكى شرحى از ملاقات شهاب الدين سهروردى كه سنهء 618 بروم آمده با برهان الدين
--> ( 1 ) - مقصود صاحب شمس الدين اصفهانى است وزير عز الدين كيكاوس ( 644 - 655 ) كه به روايت افلاكى از مريدان و ياران برهان محقق بود . ( 2 ) - احمد دده مجموع رياضات مولانا را كه به مراقبت برهان الدين متحمل شده به هزار و يك روز مىرساند ( مقالات ولد چلبى ) خدمت و رياضت 1001 روز كه مساوى عدد « رضا » مىباشد سنت مولويان است .