سعيد نفيسى
27
زندگينامه عطار نيشابورى ( فارسى )
كرد كه اين گفتهء حاج خليفه درست نيست زيرا كه در هيچ كتاب ديگرى اين دو نام نيامد ، وانگهى كلمهء شعبان در نامهاى كسان تا آنجا كه من آگاهى دارم در قرن هفتم و ششم كه عطار و پدران او مىزيستهاند مخصوصا در ايران به هيچ وجه سابقه ندارد و دربارهء كسان ديگر ديده نشده است و اين عادت روستائيانست كه در زمانهاى بعد رايج شده كه پسرى در هر ماهى كه مىزاده است نام همان ماه را به او مىدادهاند چنان كه محرم و صفر و ربيع و رجب و شعبان و رمضان در نامهاى مردان رايج شده است و آنچه من آگاهى دارم اين ترتيب نخست در پايان قرن هشتم و آغاز قرن نهم در مغرب آسيا و بيشتر در آسياى صغير و خاك عثمانى و مصر معمول شده و از آنجا به جاهاى ديگر سرايت كرده و هنوز هم در ايران بيشتر معمول روستائيان و روستازادگانست و در خانوادههاى شريف و نجيب و در ميان دانشمندان و دانشمندزادگان معمول نيست چنان كه نامهاى روزهاى هفته نيز همين حال را دارد . پس ممكن نيست كه نام جد و پدر جد عطار مصطفى ابن شعبان بوده باشد . نام پدرش در بعضى از نسخههاى خطى تذكرةالشعراى دولتشاه ابراهيم بن اسحاق آمده و در روز روشن نيز همين نكته هست و در اين صورت نام و نسب درست او فريد الدين ابو حامد محمد بن ابو بكر ابراهيم بن اسحاق نيشابورى بوده است و اينكه حاج خليفه او را همدانى مىداند و رحلت او را به سالهاى 619 و 627 و 632 و 727 نوشته است پس از اين دربارهء هركدام بحث خواهم كرد . در اينكه پدر عطار نيز از مردم نيشابور بوده ترديدى نيست و چنان كه در بيشتر از مآخذ نوشتهاند كه عطار همان پيشهء پدر را پيش گرفت و بر همان دكانى كه پدر مىنشست نشستن گرفت و در اين باب پس از اين بحثى خواهد آمد و در اينكه پدرش نيز به لقب يا نسبت عطار معروف بوده است گويا ترديدى نباشد زيرا كه شيخ علىنقى كمرهاى دانشمند و شاعر معروف قرن يازدهم ايران در