مفاد اين آيات شريف ، ذكر مىكنيم كه رجعت ، مختص عترت نيست ، بلكه امت را نيز در بر مىگيرد . دراين‌باره دو مقام قابل بحث است . مقام يكم : لميت ( چرايى ) رجعت بايد دانست كه ملاك رجعت امت يا ناشى از استعداد انان است ، يا تقاضا ، و يا استحضار انان . درباره لم اول چند مقدمه وجود دارد : مقدمه يكم دنيا مزرعه آخرت سراى علم است و آخرت سراى برداشت و دار شهود است . ازاين‌رو كسى كه كاشتى نداشته است ، برداشتى ندارد و كسى كه علمى نيندوخته است ، شهودى نخواهد داشت . به عبارت ديگر ، تحصيل علوم و تكميل كردن قوا ، فقط در مدرسه دنيا ممكن است و نتيجه ان هم در هنگام درو و در خرمن آخرت خواهد بود . قبلا هم گفته شد كه دنيا ، سراى اجتماع است و عالم برزخ و قيامت ، عالم انفراد . مقدمه دوم بديهى است كه انسان مستعد كمال و كمال وى اسلام است . كمال اسلام نيز چنان‌كه قبلا بيان شد با ولايت است ؛ از حيث تعلق ، تخلق ، يا تحقق . تعلق اعتقادى انسان به عنوان ( ولايت ) مستلزم مشاهده و عيان است و اين همان بيعت با انسان ( شخص ولى ) است ، ولى از آنجا كه اين مورد با مرگ ممنوع مىشود ، ناگزير بايد از طريق رجعت به سراى علم ( دنيا ) تكميل شود . و گرنه ، تعطيل وجود لازم مىآيد كه در اصل ظلم به موجود است . مقدمه سوم حقيقت نبوت و ولايت حقيقت واحد مقول به تشكيك است . ازاين‌رو نه