محمد على شاه آبادى

75

شذرات المعارف ( فارسى )

انسانيت ، آن را مانند تاج كرامت بر سر نهاد تا مايه افتخار دنيا و آخرت گردد . « 1 » 9 . معرفه : چون هر عرش و تختى مشتمل بر چهار گوشه و زاويه مىباشد و هر زاويه بر ركن و قائمه‌اى مستقر است ، پس گوييم عرش اخوت مشتمل بر زواياى انس و كمال و عزت و عون كه امهات نواميس عالم بشريت مىباشد به حسب معاش و معاد و از اين جهت در فطرت ، محبوب است و حفظش لازم ؛ يعنى انسان انس طلب ، كمال خواه ، عزت‌پسند و عون جوى ، تحمل قرآن نموده كه به توسط آن ، مقاصد چهارگانه خود را اداره نمايد تا به سعادت دنيوى و اخروى نايل گردد . « 2 »

--> ( 1 ) . مىفرمايند : از سرآغاز اين آيه شريفه و قسمت پايانى آن چنين برداشت مىشود كه خداوند تعالى قرآن را كه ريسمان محكم الهى است ، از مقام عرش رحمانيتش كه دائم الفيض و عطابخش بر خلايق است ، به رسم لطف و عطا نازل فرموده است و منزلگاه شايسته آن را عرش اخوت قرار داده تا دانسته شود كه قرارگاه قرآن كريم و نواميس الهى ، جامعه اسلامى است كه با رشته برادرى پيوسته باشد . نگهدارى و پاسدارى از قرآن با همه عظمت و مفاهيم عالى و دستورهاى جامع و انسان سازش نمىتواند برعهده فرد قرار گيرد ؛ زيرا حالت انفرادى حالت جدايى است و اين همان پراكندگى است كه خداوند تعالى آن را بدين‌گونه « وَ لا تَفَرَّقُوا » نهى فرموده است ؛ افزون بر اين همان گونه كه گفته شد ، كاخ اخوت بر انس و محبت استوار است و اين تنها عاملى است كه مىتواند انسان‌هاى مؤمن را متحد و يگانه سازد ، و امت اسلامى زمانى مىتواند برنامه‌هاى انسان‌ساز اسلام را گسترش دهد كه با ويژگىهاى برادرى از نيروى منسجم و متحدى برخوردار باشد و به فرموده معظم له در چنين موقعيتى است كه قرآن عظيم را مىتواند چون تاج كرامت بر سر نهد تا مايه افتخار دنيا و آخرت گردد . ( 2 ) . در بخش پيشين ، قرارگاه نزول قرآن را به عرش اخوت و جامعه برادران مسلمان تعبير فرمودند ، اينك براى آنكه مسئله عرش اخوت براى همگان قابل درك باشد ، در آغاز مثالى ساده مىآورند : هر تختى كه معمولا به شكل مربع ساخته مىشود ، چهار گوشه دارد كه هر گوشه يك زاويه است و هركدام از زاويه‌ها بر پايه‌اى استوار است ؛ ازاين‌رو تخت برادرى نيز چهار زاويه دارد كه هريك بر قائمه‌اى استقرار يافته است . چهار گوشه عرش اخوت عبارت است