اين كتاب ( شذرات المعارف ) حاوى مهم‌ترين مبانى فكرى مرحوم شاه‌آبادى در حوزه عرفان ، فقه ، فلسفه و كلام است كه به زبان فارسى تحرير يافته است . به‌طورى كه مىتوان با قاطعيت آن را نماينده شايسته‌اى براى تبيين جوانب سيستم فكرى و معرفتى استاد دانست . متاسفانه در اين مختصر ، امكان شرح و بسط اين سخن در ميان نيست . با اين حال ناگزير بايد گفت كه سيستم معرفتى استاد شاه‌آبادى به‌طور كلى مبتنى بر نظام « فطرت » است . به‌طورى كه با تحليل مفهوم فطرت و سوابق و لواحق آن سيستم يا نظام تمام عيارى را ترسيم و تنظيم مىكند كه حاوى مطالب مهمى نظير خدا ، انسان ، طبيعت ، علم ، عقل ، عشق ، آزادى ، جبر و اختيار ، تكليف ، حسن و قبح ، خير و شر ، سياست ، اجتماع ، عدالت ، اخلاق و . . . است و به عبارت واضح‌تر ، دربردارنده ، مبنايىترين اصول مرتبط با دين و دنيا و آغاز و انجام حيات بشر است . ازاين‌رو مىتوان استاد مرحوم شاه‌آبادى را بنيان‌گذار مكتب « فطرت محورى » يا دست كم يكى از چهره‌هاى شاخص و بلامنازع اين رويكرد قلمداد كرد كه با حكمت هندسى و نظام‌بندى رياضى خاص همه الگوهاى مربوط به آفاق و انفس را براساس فطرت شرح و بيان كرده است . واضح است كه آنچه در اين مقدار مختصر درج شد ، نياز به شرح و بسط بيشتر دارد كه در اين مقال نمىگنجد . نكته شايان يادآورى اين است كه شذرات معارف گرچه با زبان فارسى نوشته شده است ، لحن و بيان آن به‌گونه‌اى است كه فهم آن نه تنها براى فارسى زبانان كنونى ، بلكه براى بسيارى از اهل فن نيز خالى از دشوارى نيست و اين امر علاوه بر نحوه نگارش مؤلف ، به برخى از جاافتادگىها و فرسايش‌هايى برمىگردد كه در طول اين مدت بر اين اثر طارى شده است . با اين حال پس از تصحيح نسبتا موفق بنياد مرحوم شاه‌آبادى ، برخى از اين مغلقات و اشكالات بر طرف شد . با اين حال برخى از نكات و اشكالات آن ، صرفا به مسائل نگارشى و جاافتادگىهاى مرتبط آسيب نسخه‌هاى خطى مربوط نمىشود ، بلكه اجمال‌نويسى مؤلف و دورى شديد از اطاله كلام از