محمد ابراهيم سبزوارى

98

شرح گلشن راز ( فارسى )

مشعرند ، مرتبه‌ى غيب الغيوب را كلمات و اصوات‌اند . چنان‌كه عارفى [ عراقى ] گفته است « 1 » : « عشق در پرده مىنوازد ساز * هر زمان زخمه‌اى كند آغاز همه عالم صداى نغمه‌ى اوست * كه شنيد اين چنين صداى دراز » و از آثار « 2 » ائمّه‌ى هدى - عليهم السّلام - رسيده است : « نحن كلمات التّامات » ؛ و : « انا كلام اللّه الناطق » . و ربط به همين مطلب دارد قول ايشان : در آ در وادى ايمن كه ناگاه * درختى گويدت انّى أنا اللّه چه حضرت موسى از شجره‌اى شنيد كه : « أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا » . چنان كه « 3 » جناب اشرف الحكماء [ ملا هادى سبزوارى ] فرموده‌اند : « موسيى نيست كه دعوىّ انا الحق شنود * ورنه اين زمزمه اندر شجرى نيست كه نيست » اختصاص به شجر « 4 » ندارد ، بلكه تمام اشياء الوهيّت دارند ، چه ، تمام مظهر « لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ » را حكايت مىكنند : « اللّه هو الاشياء و ليس بشىء من الاشياء » « 5 » . به‌واسطه‌ى آنكه تمام حدّ دارند ، و او تعالى « 6 » شامل تمام است ، و در هيچ جا حدّ يقف « 7 » ندارد . پس بايد انسان در همه جا در مشاهده‌ى دوست و مشاهده‌ى آيات و ظهور حق بود . كما قيل « 8 » :

--> ( 1 ) . پا : فرموده ( 2 ) . پا : ( آثار ) را ندارد . ( 3 ) . پا : شنيده « انا ربكم الاعلى » . چنانچه ( 4 ) . پا : شجره ( 5 ) . پا : بشىء منها ( 6 ) . شا : ( تعالى ) را ندارد . ( 7 ) . پا : يقف ( 8 ) . شا : ( كما قيل ) را ندارد .