[ مقدمه ] « شاردن » جهانگرد معروف فرانسوى در سفرنامه خويش وقتى در باب حكمت و عرفان در ايران به گفتگو مىپردازد ، از منظومه‌ى « گلشن راز » به عنوان « مجموعه‌ى الهيات » و يا « جامع الحكمة » ايران نام مىبرد . او مىگويد ايرانىها كتابى دارند كه تمامى يافته‌هاى قومى خويش در عرفان و حكمت را در آن جمع آورده‌اند و آن را « گلشن راز » مىخوانند . « 1 » البته سخن اين مستشرق شايد قدرى مبالغه‌آميز جلوه كند ، ولى بىشك گلشن راز از آثار باارزشى است كه علىرغم حجم اندكش حاوى آموزه‌ها و تزهاى اساسى صوفيه در جهان‌شناسى و انسان‌شناسى است . چنان‌كه در مقدمه‌ى كتاب « نسايم گلشن » « 2 » تبيين كرده‌ام ، اين منظومه از آغاز مورد توجه دوستداران حكمت و عرفان بوده ، و شروح بسيار بر آن نوشته شده است . اين امر حاكى از آن است كه كتاب با حجم اندكش بسيار پرمغز و ديرياب است - به لحاظ فهم معانى مشكلش - و لذا در طى تاريخ مفسران بسيارى كوشيده‌اند تا نقاب از معانى دشوار آن برگيرند ، و با تبيين و تفسير ابياتش خواننده را در جهت فهم بهتر متن يارى رسانند . مرحوم استاد دكتر « قاسم غنى » درباره‌ى شبسترى مىنويسد : « بعد از مولوى تا اوايل قرن هشتم هجرى ، بزرگترين و پخته‌ترين شاعر صوفيه

--> ( 1 ) . عبد الحسين زرين‌كوب ، نقش بر آب ، ص 256 ( چاپ سوم ، علمى ، 1374 ) . ( 2 ) نسايم گلشن ، نشر الهام ، سال 1379 .