زين العابدين شيروانى

مقدمه و پيشگفتار 76

رياض السياحة ( فارسى )

بازخوان اى مولوى معنوى * تالى آن مثنوى اين مثنوى صورتت گر رفته اينك در نقاب * معنىات تا بد بدل چون آفتاب صورت رحمت‌على شاه ولى * گشته از آئينهء دل منجلى اى على رحمت اى پير هدى * اى هدايت گشته از تو رهنما تأليفات آنچه اين بنده تفحص كردم جز سه كتاب بستان السياحة و رياض السياحة و حدائق السياحة تأليف ديگر از ايشان بدست نياوردم البته اشعارى هم از ايشان ديده شده بنابراين در شرح همين‌ها سخن مىگوئيم : بستان السياحة اين كتاب نفيس را در 27 رجب سال 1248 هجرى قمرى به پايان رسانده و ديباچه آن را بنام محمد شاه قاجار پادشاه ايران نموده است . اين كتاب 703 صفحه ( 29 سطرى ، 95 - 90 حرفى ) است و تاكنون سه بار بچاپ رسيده است يك‌بار در سال 1310 قمرى به خط زين العابدين و تصحيح و تنقيح مرحوم عبد اللّه مستوفى در طهران چاپ سنگى شده و همين چاپ را در سال 1378 قمرى تجديد كرده‌اند و افست نموده‌اند و اين چاپ سوم است چاپ ديگر در سال 1342 قمرى به سرمايه و اهتمام حاج سيد سعيد نائينى و خط محمد حسن اصفهانى در 673 صفحه ( 29 سطرى ، 95 - 100 حرفى ) در مطبعه سنگى بطبع رسيده و اين چاپ دوم است و به خوبى آن دو چاپ نيست اين كتاب بستان السياحة گوئيا بهترين تأليف ايشان است هرچند آن دو كتاب خود هر كدام امتيازات مخصوصه دارند ولى روىهم‌رفته بستان بهتر به نظر مىرسد . درين كتاب ممالك و بلاد را به ترتيب حروف تهجى ذكر نموده و چه بسا طوايف و فرق و صفات و غير اين‌ها را هم در ضمن بلاد جزو ترتيب قرار داده است مانند آنكه شيعه را در باب شين ، و فضائل انسانى را در باب فاء ، و قاجار را در باب قاف آورده است .