محمد رضا قمشه اى

32

مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )

« در مورد مهاجرت آقا محمّد رضا به تهران گر چه براى دادخواهى از دار الخلافهء تهران بوده كه عمال زور را در موطنش به جاى خود نشانده و حقوق او را استيفاء نمايند ولى انتقال حوزه علميه از اصفهان به تهران و مهاجرت گروهى از حكماء عصر از اصفهان به تهران بدون تأثير نبوده است . مانند آخوند ملّا عبد اللّه زنوزى و ميرزا حسن حكيم و آقا ميرزا ابو الحسن جلوه . در هر صورت مىتوان گفت كه آقا محمّد رضا على الظاهر براى دادخواهى ولى باطنا به قصد اقامت رفته باشد يا اينكه در آغاز براى بردن شكايت و دادخواهى به تهران آمده و بعدا فضا را مناسب اقامت يافته است به هر شكل كه باشد نوشته آقا على مدرّس - رحمه اللّه - كه حاوى شرح حال و جريان هجرت ملّا عبد اللّه زنوزى به تهران است اين ظن را قوى مىسازد كه هجرت حكما از حوزه اصفهان به تهران ، فضاى مهاجرت را براى وى فراهم نموده است » . « 1 » . ( شطرى از احوال باطنى ) هر كه از اين حكيم متأله سخن به ميان آورده است ، وى را به خصائل نيكوى باطنى و صاحب مقامات عاليه ستوده است از جمله اينكه : « وى فردى درويش نهاد و بلا ادعا و بلا تعين بوده « 2 » » كه عمر شريف خويش را در كمال بىاعتنايى به ظواهر و در نهايت انزوا به سر برده و بنا به گفته ميرزا جهانگير خان ، يكى از شاگردان آن بزرگوار ، « هيچ جنبه علمايى نداشت . . . » و بهتر از آن را در كلام ديگر شاگردش ، آقا ميرزا ابو الفضل تهرانى بايد جستجو كرد ، كه ساليان دراز شاگردى آن مرحوم را كرده

--> ( 1 ) - تاريخ حكما و عرفاء . . . صص 49 - 50 - ( نقل به معنا ) . ( 2 ) - اعتماد السلطنة ، محمّد حسن خان : المآثر و الآثار ، ص 164 . ( به نقل از دائرة المعارف تشيع ، ج 1 ص 129 ) .