محمد رضا قمشه اى

114

مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )

قلم عماد الدولة است ولى بواقع و مسلما شرح و بيانات استاد خود « فيلسوف متأخر حوزه علميه قم مرحوم آقاى ميرزا على أكبر يزدى معروف به حكيم الهى را تحرير كرده است » . در باب ترجمه حال فيلسوف يزدى متأسفانه نگارنده اطلاعات دقيق و مستندى در اختيار ندارد ولى قدر مسلم آن است كه وى از بزرگترين اساتيد فلسفه اسلامى در قرن اخير در حوزه علميه قم بوده‌اند و بنا بر آثارى كه به واسطه از ايشان باقى مانده و مورد مطالعه نگارنده قرار گرفته است ، معظم له از مبرزترين مدرّسين قرن اخير براى فلسفه صدر المتألهين بوده‌اند ، شرح و ترجمه كتاب المشاعر ملّا صدرا كه به تحرير عماد الدولة است و توسط انجمن ايران و فرانسه تصحيح و طبع شده است ، در واقع و حقا بيانات و تقرير دروس آقاى ميرزا على أكبر حكيم يزدى مىباشد و از آن شرح المشاعر تضلّع و تبحّر استاد در مشرب فلسفى ملّا صدرا به خوبى استنباط و درك مىشود و همچنين از مطالعه شرح « الدرّة الفاخرة » جامعيت استاد در شعب علوم عقلى يعنى « كلام و فلسفه و تصوف » روشن و آشكار مىشود . أخيرا نسخه خطى از رساله‌اى به نام « حكمت عماديه » مورد مطالعه قرار گرفت كه از مترجم همين كتاب است و آن نكته قابل ذكر اينكه رسالة مذكور شرحى ملخّص از حكمت اشراق است كه با بيان ساده نگارش يافته و اين موضوع نمايانگر اين است كه مرحوم حكيم يزدى در حكمت اشراق نيز تبحّر داشته است . با تمام اين احوال با اينكه پاره‌اى از شاگردان دروس فلسفى ايشان به حمد اللّه در قيد حياتند متأسفانه بىالتفاتى نموده اطّلاعات دقيقى از احوال و افكار اين شخصيت علمى در جايى به چاپ نرسيده ولى خود اين شاگردان كه بعدها از بزرگترين اساتيد درس حكمت در حوزه‌هاى علميه بوده‌اند بهترين اثر آن استاد بزرگ و گوياترين يادگار علمى ايشان به شمار مىروند ، از جمله آنان مرحوم آقا سيّد ابو الحسن رفيعى قزوينى كه چندى قبل به رحمت ايزدى پيوست و مرحوم