محمد حسن بن محمد باقر صفى عليشاه

11

عرفان الحق ( فارسى )

تحملش بر هر موجودى دشوار بود ، چون عنايت بارى مددكار گردد آسان شود . اگر فهم مطلب نمائى از شوق برقص آئى . اما امر بين امرين ( 7 ) نكته‌ايست مليح و در مقام تكليف صحيح . افراط و تفريط را بگذار و از دو امر وسط را اختياردار . يعنى سعى در طاعت كن و استعانت از حق جو ، نه خود را واگذار و نه قادر در اداى حقوق معبود پندار . حاصل آنكه نه تو را مجبور داشتند و نه اختيار گذاشتند . اگر در صراط اوامر مستقيم روى از جبر حقيقى واقف شوى كه سر ما شاء الله كان و ما لم يشأ لم يكن ( 8 ) چيست و بجز اراده و اختيار حق مطلق اراده و اختيارى نيست . اما در تكليف خلق را اختيار داد و عنايت را در سر اختيار نهاد تا عابد مستحق ثواب باشد و عاصى مستوجب عقاب . بالجمله صراط المستقيم ما بين يسار و يمين است و خير الامور همين . در هر مرتبه‌اى از وجود واقفى به همان مرتبه عارفى . كمال در حفظ مراتب است و هر مقامى را مناسب . اما شريعت - نظم مملكت است و نمود شئونات سلطنت . بىآداب شريعت از جاى برمخيز و از هتك اين ناموس بپرهيز . و گرنه آبت را بريزند و به موى سرت بياويزند . آنكه راه به خلوت شاه داشت دور باش سلطنت را سهل ننگاشت . بحفظ صورت همه كس را احتياج است آنكه گويد و اصل را چه احتياج ؟ در سليقه و نظرش اعوجاج است . در نزد اهل وصول ترك عمل دنائت است و ترك ملاحظه عمل همت . همت بلند دار و هر عملى را در مقامش بجا آر . معنى لو ظهرت الحقائق