كدورتهاى اغراض و اعواض ، و او رجاى لقا است . يا حاصل شده است اين وجد صادق « از براى قصمت » يعنى « 1 » از براى صدمهء كاسرهء قاهره كه « جذب كرده باشد آن صدمه را صدق خوفى » از حرمان ، و منع و هجران ؛ و « قصمت » كسر است . يا حاصل شده است « از براى تلهيب و زبانه زدن آتش شوق » به سوى لقا كه جذب نموده باشد او [ را ] محبّت صادقهء مشتعله ؛ يعنى متزايده كه دائم است تلهيب و زبانه زدن و بلند شدن او . و المعنى الثاني : اسم لطريق سالك يسير بين تمكّن و تلوّن ، لكنّه إلى التمكّن ما هو ؛ يسلك الحال و يلتفت إلى العلم ؛ فالعلم « 2 » يشغله في حين ، و الحال يحمله في حين ، فبلاؤه بينهما ؛ يذيقه شهودا طورا ، و يكسوه غيرة طورا ، « 3 » و يريه غبرة تفرّق طورا . يعنى آنكه : معنى ثانى ، وقت تردّد سالك ساير است ميان تمكّن و تلوّن با ميل مايى به سوى تمكّن و رجحان از براى او در او بر تلوّن . و قوله : « ما هو » صفت است از براى تمكّن ، و اصل اين « ما » آن است كه بوده باشد صفت از براى نكره ، زياد كرده مىشود او را از روى شعاع و عموم ، چنان كه مىگويى : « في وجهه حمرة ما » أى أىّ حمرة كانت . پس هرگاه معرّف شود نكره به لام تعريف ماهيت ، معرّف مىشود « ما » به الحاق صيغهء ضمير به او . و شايد كه آن ضمير ضمير جنس باشد ؛ يعنى « أىّ ذلك الجنس هو » چنان كه مىگويى : « لونه يضرب إلى السواد ما هو » ؛ يعنى « أىّ سواد ذلك السواد » ؛ يعنى چيزى كه اطلاق كرده مىشود بر او اسم سواد ؛ و معنى در اينجا : ليكن او مايل است به

--> ( 1 ) . اصل : - « از براى قصمت » يعنى . ( 2 ) . اصل : - فالعلم . ( 3 ) . اصل : - و يكسوه غيرة طورا .