و بينه و بين السكينة فرقان : أحدهما : أنّ السكينة صولة تورث خمود الهيبة أحيانا ، و الطمأنينة سكون أمن فيه استراحة انس . يعنى : و ميان اين سكون مسمّى به طمأنينه و ميان سكينه دو فرق است : « يكى از آن دو فرق آن است كه سكينه مورث فرونشستن هيبت و فسرده شدن اوست در احيان » ، و صولت نمىباشد مگر ناگاه . پس او امرى است كه متجدّد مىشود « 1 » ، پس حمله مىكند بر قلب عبد نزد استيلاى نور عظمت بر او ، و غالب مىشود او را حرارت هيبت كه نزديك است كه بسوزاند او را . پس فرومىنشاند آن حرارت را در احيان ، و ساكن مىگرداند او را از برانگيخته شدن و بركنده شدن هيبت - بعض تسكين - حينى بعد از حينى ؛ و از اين جهت است كه نيامده است سكينه در قرآن مگر به لفظ « انزال » در اوقات بركنده شدن قلوب از خوف و هيبت ، چنان كه مشهور است « 2 » در قصّهء غار « 3 » و قصهء فتح مكّه « 4 » و غلبهء حميّت جاهليت بر قلوب كفار . و « طمأنينه سكون امن است كه در اوست استراحت انس ؛ » يعنى آنكه سكون طمأنينه امن دائم و ثابت است ، نيست ناگاه ، و نه بعد از حينى - مثل سكون سكينه - و در اوست استراحت انس . پس به درستى كه استراحت از هيبت و خوف نيست استراحت مختصّهء به انس . پس استراحت طمأنينه زايد است به استراحت سكينه به دوام و مصاحبت انس . پس مىباشد اقوى . پس به درستى كه انس امرى است وجودى ، مقابل است از براى هيبت ، اخصّ است از زوال هيبت . چرا كه انس از نور جمال است و هيبت از قهر جلال است .

--> ( 1 ) . اصل : نمىشود . ( 2 ) . ك : - مشهور است . ( 3 ) . فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ فتح / 4 . ( 4 ) . فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً فتح / 18 .