صفى الدين محمد طارمى
255
انيس العارفين ( تحرير منازل السائرين ) ( فارسى )
و هو على ثلاث درجات : الدرجة الاولى : التواضع للدين ؛ و هو أن لا يعارض بمعقول منقولا ، و لا يتّهم للدين دليلا ، و لا يرى إلى الخلاف سبيلا . « تواضع از براى دين » تعبّد است به امر و نهى از روى طاعت و انقياد . پس به درستى كه او محض تذلّل است از براى حكم ، و تذلّل از براى حكم آن است كه تكلّف نكند از براى طلب حكمت حكم شرعى به عقل ، و حال آنكه عقل با حكم شرع معارضه نمىكند . « 1 » زيرا كه عبوديت محض امتثال است از براى حكم بدون طلب علم حكم ، و مساعدت است به سوى عمل بر وفق امر بدون توفّقى . پس به درستى كه او اگر توقّف كند تا آنكه بشناسد حكمت امر را ، عاصى شده است آن امر را ؛ چرا كه او متعبّد و مطيع است از براى علم امر نه از براى امر ، پس چگونه مىشود وقتى كه معارضه نمايد حكم شرعى را به معقول خود ؟ و آنكه ( « اتّهام نكند » يعنى ) تهمت نكند از براى دين دليلى را ، بلكه قبول كند او را به ايمان محض و اعتقاد صحيح . و « نبيند به سوى خلاف سبيلى را . » يعنى قوىّ گرداند ايمان خود را و حكم كند بر او تا آنكه نيابد در باطن خود طريقى به سوى خلاف حكم شرع و نقض امرى از امور دين . پس ظاهر شد آنچه در اين درجه است او تواضعى است از براى حقّى كه او نقيض باطل است . و لا يصحّ ذلك « 2 » إلّا بأن يعلم أنّ النجاة في البصيرة ، و الاستقامة بعد الثقة ، و أنّ البيّنة وراء الحجّة . « ذلك » اشارت است به چيزى كه مذكور شد از قبول حكم و طاعت امر به ايمان
--> ( 1 ) . ل : - و حال آنكه عقل با حكم شرع معارضه نمىكند . ( 2 ) . اصل : + له .