باب التبتّل قال اللّه تعالى : وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا « 1 » . [ معناه ] « التبتّل » الانقطاع بالكلّية ، و قوله : إِلَيْهِ دعوة إلى التجريد المحض . و در بعضى نسخه‌ها : « دعوة الحقّ إلى التجريد المحض » يعنى : دعوت خداى تعالى از براى حقّ خود مر عبد خودش را آنكه مجرّد شود از كلّ ما سواى او . چرا كه عابد منقطع از دنيا و ما فيها از جهت آخرت منقطع نمىشود به سوى او ، بلكه به سوى جنّت و آخرت . پس متبتّل به سوى خداى تعالى ، كسى است كه منقطع شود از كلّ ما سواى خداى تعالى ؛ و تجريد محض آن است كه مجرّد كند او را خداى تعالى از نفس خودش و از غير خودش . و هو على ثلاث « 2 » درجات : الدرجة الاولى : تجريد الانقطاع عن الحظوظ و اللحوظ إلى العالم خوفا أو رجاء أو مبالاة به حال ، بحسم الرجاء بالرضا ، و قطع الخوف بالتسليم ، و رفض المبالاة بشهود الحقيقة . « تجريد انقطاع » از باب اضافهء عامّ است به خاصّ ، همچنان‌كه در قول توست كه « علم الفقه » و « علم النحو » ؛ يعنى تجريدى كه او انقطاع است از حظوظ نفس و از نظر به اهل عالم به آنكه خوف كند از كسى يا اميد داشته باشد از او يا مبالات كند به او يا به چيزى از عالم يا به شمار درآورد او را به اين طريق كه قطع كند اميد را از كلّ به سبب رضا به حكم خداى تعالى و قضاى او ، و قطع كند خوف را از ايشان به آنكه

--> ( 1 ) . مزّمّل / 8 . ( 2 ) . اصل : ثلاثة .