توفيق اتمام اين شرح را نيافت و زنده‌ياد دكتر سيّد جعفر شهيدى آن را به پايان رسانيد ، كه از سوى انتشارات علمى و فرهنگى مكرّر منتشر شده است . 2 . نثر و شرح مثنوى اثر موسى نثرى در سال 1327 ش تا 1331 ش ، توسط نشر كلالهء خاور منتشر گرديد . 3 . تفسير و نقد و تحليل مثنوى اثر علّامهء فقيد محمّد تقى جعفرى . 4 . شرح دكتر محمّد استعلامى كه ذيل تصحيح انتقادى متن مثنوى و تحت عنوان مثنوى مولانا جلال الدين محمّد بلخى ، مقدمه ، تصحيح ، تعليقات ، فهرست‌ها ، در قالب شش مجلّد از سوى نشر سخن منتشر شده است . 5 . شرح جامع مثنوى : نوشتهء كريم زمانى ، در قالب هفت مجلّد به همراه نمايه‌ها از سوى انتشارات اطّلاعات منتشر شده است . ب - شروح تركى شروح مثنوى به زبان تركى از سدهء دهم آغاز شد : 1 . نخست ، مصطفى سرورى مصلح الدين ( درگذشتهء 969 ه . ق ) حاصل جلسات درس خود را در قالب شرحى شش جلدى بر مثنوى نوشت ، امّا اين اثر هيچ‌گاه به چاپ نرسيد ! ! 2 . سودى ( درگذشتهء 1005 ه . ق ) شارح بزرگ ديوان حافظ نيز شرحى بر مثنوى نوشت كه هرگز چاپ نشد ! ! 3 . شرح شمعى ( درگذشتهء پس از 1009 ه . ق ) : اين شرح كه ناظر به تمامى شش دفتر مثنوى است در سال 995 ه . ق آغاز و چهارده سال بعد در سال 1009 ه . ق به پايان رسيد . 4 . فاتح الابيات / شرح انقروى / مثنوى شريف شرحى : اثر رسوخى اسماعيل دده انقروى ( درگذشتهء 1041 ه . ق ) در قالب هفت مجلد ، نخست به سال 1872 م در تركيه و بار ديگر به سال 1873 م در مصر منتشر شده است . « 1 » نيكلسون از اين شرح بسيار بهره برده است . « 2 »

--> ( 1 ) . او دفتر هفتم را نيز شرح كرده است . ( 2 ) . اين شرح توسّط عصمت ستّارزاده به فارسى ترجمه و در سال 1348 ش از سوى نشر ميهن منتشر شده است .