چهار مقاله ( نظامى عروضى ) ، الهىنامه ( عطّار ) ، مصيبت‌نامه ( عطّار ) ، اسرارنامه ( عطّار ) ، كليله و دمنه ، اسرار التوحيد ( محمّد بن منوّر ) ، قصص الانبياء ( ثعلبى ) ، حلية الأولياء ( حافظ ابو نعيم اصفهانى ) ، عيون الأخبار ( ابن قتيبه ) ، ربيع الأبرار ( زمخشرى ) ، صحاح ستّه ، نوادر الاصول ( ترمذى ) ، دلائل النبوّة ( ابو نعيم اصفهانى ) ، جوامع الحكايات ( محمد عوفى ) ، اللمع ( ابو نصر سرّاج ) ، الحيوان ( جاحظ ) ، اسد الغابة ( ابن اثير ) ، نثر الدرّ ( ابو سعد آبى ) ، الاذكياء ( ابو الفرج بن جوزى ) ، و عقل و عشق ( خواجه عبد اللّه انصارى ) . 6 . شروح مثنوى با بررسىهاى به عمل آمده براساس فهرست‌هاى نسخ خطّى و چاپى و آثار مولاناپژوهانى چون : نيكلسون ، گلپينارلى ، فروزانفر و فرانكلين دين لوئيس ، چنين به نظر مىرسد كه مجموعهء شروح مثنوى از آغاز تاكنون به پنج زبان فارسى ، تركى ، عربى ، اردو و انگليسى به رشتهء تحرير درآمده است . « 1 » از سوى ديگر چون پيروان طريقت مولويه بيشتر ترك‌زبان بودند و اهل آناتولى ؛ و نيز شهرت مولانا در هند بيشتر از ايران بوده ، ازاين‌رو ، از لحاظ كمّى بيشترين شروح مثنوى به زبان‌هاى تركى و اردو نوشته شده است . الف - شروح فارسى 1 . شايد مولانا خود نخستين شارح مثنوى باشد . چه در مثنوى بسيارى از ابيات شارح ابيات ديگر است . نيز ميان فيه ما فيه و مثنوى مشابهت‌ها و مقارنت‌هاى بسيارى است كه هر يك مىتواند در فهم ديگرى راهگشا باشد . همچنين از آنجا كه شمس تبريزى بيشترين تأثير را در انديشه‌ها و آراى مولانا داشته

--> ( 1 ) . آنچه در اينجا گزارش شده ، شروحى است كه بر كلّ مثنوى نوشته شده ، نه آنچه در شرح يك يا چند بيت و يا 18 بيت آغازين مثنوى ( - نىنامه ) به رشتهء تحرير درآمده است .