محمد نعيم

50

شرح مثنوى ( فارسى )

در بيان آنكه موسى و فرعون هر دو مسخّر مشيّت حق‌ّاند چنانچه زهر و پازهر « 1 » بيت : [ 2447 ] موسى و فرعون ، معنى را رَهى * ظاهر آن ره دارد و اين گمرهى يعنى : بيان احوال موسى و فرعون باطنى و معنوى مانند كفر و ايمان و زر و نقره بگذار و « 2 » بيان احوال موسى و فرعون كه ظاهر و مشهورند كه موسى راهبر بود و فرعون سركشى و گمراهى مىنمود ، در ميان آر . يا مراد آن است كه موسى و فرعون ظاهرى مطيع و بندهء معنى و حقيقت‌اند كه هر دو مسخّر مشيّت اويند ، اگرچه موسى راهبر بود و فرعون گمراهى مىنمود ؛ « 3 » اگر لفظ « رهى » به معنى بنده اعتبار كرده شود . و اگر « 4 » به معنى خلاصى اعتبار كرده شود ، پس معنى اوّل مراد خواهد بود . [ 2448 ] روز ، موسى پيشِ حق نالان شده * نيم‌شب فرعون هم گريان شده [ 2449 ] كِاين چه غُل است اى خدا بر گردنم ؟ * ورنه غُل باشد ، كه گويد من منم ؟ يعنى : چون موسى كليم و خليل حق بود ، فرعون نيز خضوع و خشوع به درگاه حق مىنمود . پس فرعون نيز مطيع و ساجد حق بود و ليكن در طريق اطاعت و سجود كه آن طريق را حضرت / A 12 / موسى راه مىنمود ، انكار كرده ، راه خودپسندى مىپيمود ، بدان جهت مردود گرديد « 5 » و « 6 » چشيد آنچه چشيد . در بيان آنكه موسى و فرعون هر دو مسخّر مشيّت حق‌اند [ 2467 ] چون‌كه بىرنگى اسير رنگ شد * موسيى با موسيى در « 7 » جنگ شد

--> ( 1 ) . س : + بيت . ( 2 ) . ش : - و . ( 3 ) . س : + و . ( 4 ) . س : - اگر . ( 5 ) . س : كردند . ( 6 ) . س : - و . ( 7 ) . ش : اندر .