مورّخ 677 ه . ق . ، محفوظ در قونيه - ، سامان داده‌اند ، مىخوانيم : بانگ حق اندر حجاب و بىحجاب * آن دهد كو داد مريم را ز جيب در سراج در پايان نيم‌بيت نخست ، بجاى « حجاب » ، « حجيب » آمده است . ديگر از ويژگيهاى سراج آن است كه « نه » ( حرف نفى ) هاى موجود در مثنوى را ، معمولا را به ريخت « نى » گزارش مىكند . نمونه را ، اگر در مثنوى آمده : « باده از ما مست شد ، نه ما ازو » ، در سراج مىخوانيم : « باده از ما مست شد ، نى ما ازو » . در دستنوشتهاى كهن مثنوى به شكل و حركات ويژه‌اى باز مىخوريم كه گاه به دقّت و وسواس تمام در كتابت الفاظ مراعات گرديده است . على الخصوص دستنوشت موزهء قونيّه ( تربت مولانا ) كه مورّخ 677 ه . ق . است شكل و حركاتى دارد كه « به احتمال قوى تابع تلفّظ و طرز اداى مولاناست » . 153 خوشبختانه برخى طابعان مثنوى اين‌گونه شكل و حركات را مهمل ننهاده و به ضبط آنها عنايتى كرده‌اند ؛ و شايد بيش از همه مستشرق فقيد و عالىهمّت ، مأسوف عليه ، رينولد ألين نيكلسون ، كه در ضبط نصّ مثنوى مصحّح خود ، از اين منظر ، دقّت و اهتمامى خارق عادت به كار برده است . در دستنوشت سراج هم به پاره‌اى شكل‌گذاريها و حركت‌گذاريها باز مىخوريم كه گاه با شكل و حركت دستنوشتهاى قديم نيز همانند است . نگارندهء اين سطور در اين موارد و ضبط كلمات حتّى المقدور به ضبط نصّ دستنوشت سراج پايبند بوده ، و اگر از ضبط اصل عدول نموده ، به خواننده يادآور گرديده است . در درازناى كار ، ابيات متن را با مثنوى چاپ دكتر توفيق سبحانى برابر فروخواندم و پاره‌اى از ناهمسانيها را در يادداشتها يادآور شدم . كوشيدم تا جائى كه ممكن است ضبط سراج را - و لو مرجوح باشد - تبديل نكنم ؛ زيرا هدف از اين پژوهش آماده سازى و نشر سراج السّالكين فيض بود ، نه فراهم سازى گزيده‌اى از مثنوى بر مبناى آن . آيين‌منديهاى تصحيح علمى متون كهن نيز الزام مىنمود كه اصالت