الفيض الكاشاني
47
سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى )
منوّره نائل شد . در اين سفر به خدمت شيخ محمّد بن حسن عاملى ( در گذشته به 1030 ه . ق . ) رسيد و از وى اجازهء نقل حديث گرفت . در بازگشت از سفر ، راهزنان مصائبى پديد آوردند و از جمله برادر فيض به دست ايشان كشته شد ؛ برادرى كه در هجدهسالگى به مرتبهء اجتهاد رسيده و با فيض در نهايت مؤانست و مؤالفت بود . فيض در بلدهء طيّبهء قم ، محضر صدر الدّين محمّد شيرازى ، مشهور به « ملّا صدرا » و « صدر المتألّهين » ، را دريافت و هشت سال از خدمت او بهرهمند شد و شرف دامادى او را نيز يافت . هنگامى هم كه ملّا صدرا به شيراز رفت ، با او همقدم بود و دو سال ديگر در شيراز با صدر المتألّهين گذرانيد . با آنكه شاه صفى به او علاقه داشت و از او خواسته بود كه در خدمتش باشد ، فيض مصلحت دين و دنياى خود را در كناره جوئى ديد . سرانجام در سال 1064 ه . ق . به امر شاه عبّاس دوم به اصفهان آمد . در ايّام حضور در اصفهان شاه او را به امامت جمعه و جماعت در مسجد جامع مأمور كرد و خود رسما در نماز به فيض اقتدا نمود ؛ ولى كمكم حسد حاسدان و حقد دشمنان و ناسازگارى مخالفان فيض را به كنج عزلت راند . پس از درگذشت شاه عبّاس دوم در سال 1077 ه . ق . فيض گاه در قمصر و گاه در كاشان به درس و بحث و افادت مشغول شد . شمارى از آثار ناب و مايهور خود مانند الصّافى ، أصول المعارف ، الكلمات المخزونة و . . . را در همين دوره نگاشت . در گذشت فيض در هشتاد و چهار سالگى ، به سال 1091 ه . ق . ، در كاشان رخ داد . از شاگردان وى ، اينان نامبردنىاند : قاضى محمّد سعيد قمى ، ملّا لطف اللّه شيرازى ، ملّا عبد الرّشيد صاحب رسالة فى اثبات وحدة الوجود بحيث لا يوجب الكفر ، علم الهدى فرزند خود فيض ، محمّد هادى بن مرتضى فرزند برادرش ، محمّد مؤمن بن عبد الغفور برادرزادهء ديگرش ، و . . . 82