الفيض الكاشاني

83

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

كتابخانه . 6 - ديوان قصائد : اين نسخه كه با نام ديوان قصائد ناميده شده قدرى بزرگ‌تر از ربعى ساده و بدون خطكشى و تزئينات و با جلد تيماج قرمز است با خط نستعليق متوسط و هر صفحه تقريبا 26 سطر نوشته شده بخطّ على بن محمد صالح كه در پايان به اين عبارت خاتمه مىيابد : تمّت القصائد و توابعها و بالخير عمّت نوافعها و الحمد للّه اوّلا و آخرا على بن محمد صالح عفى عنه فى قرية قمصر من اواخر شهر شوال 1099 و در گوشه همان صفحه علامت مقابله با عبارت ذيل ديده مىشود : ثم بلغ قبالا به حمد اللّه تعالى آغاز نسخهء مثنوى در 170 بيت با اين مطلع : مىكنم حمد خالق يزدان . و پس از اين مثنوى كتاب آداب الضيافه و موانعها مثنوى ديگرى است كه در مآخذ مطبوع كليات ما نيامده و پس از آن مثنوى گلايه قمصر و آداب مرسوم آن روزگار نقدگونه‌ايست كه بعد از بسمله با اين بيت آغاز مىشود . مىكنم حمد خالق متعال * كه نمودم ره جواب و سؤال و آخرين بيت آن : سخن ضيف يافت چون انجام * ختم شد و السلام و الاكرام سپس قصايد فيض يكى پس از ديگرى ثبت شده است كه آنچه در كليات مطبوع پيشين نيامده منحصرا از اين نسخه نقل مىشود و اميدوار است اشعار فيض مخصوصا قصايد او را كه مشحون از دستورات اخلاقى اسلامى است مورد توجه قرار دهند ولى همان‌طور كه در مقدمات گذشته يادآور شده از شعر ملا محسن انتظار قصيده‌پردازى و استحكام شعر خاقانى و انورى را نداشته باشند زيرا شخص فيض مقصود و موضوع و معنا را هيچ‌گاه فداى لفظ نكرده بلكه با كمال تعجب ملاحظه خواهند فرمود كه در يك قصيده تقريبا 300 بيتى قافيه‌ها از حد معمول شعراء او خيلى بيشتر تكرار شده و گاهى يك قافيه