الفيض الكاشاني

99

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

بازنويسى و مقابلهء چندين نسخه آن هم با خطوط دست‌نويس قديم كار مشكلى بود منتظر همكارى ديگرى بود كه خوشبختانه دو تن از فرزندانم كه درين رشته فارغ التحصيل شده بودند با كمال اشتياق حاضر به همكارى شده و از آغاز سال جديد مشغول بازنويسى و مقابله نسخه‌ها گرديدند تا بخواست خدا كار باتمام رسيده و كليّاتى تقريبا جامع به اضافهء يكى دو رسائل فيض آماده انتشار گرديده است امّا هنوز مثنويهاى فيض كاملا بدست نيامده و بجز دو مثنوى از وى در اين كليّات نيامده است امّا امتياز اين ديوان بر نسخه‌هاى مطبوع علاوه بر كمى مسامحات افزونى حد اقل چهار هزار بيت قصايد و اشعار ديگر است به اين معنى كه در نسخهء انتشارات سنائى تقريبا 9000 بيت غزل و رباعى آمده و در نسخه انتشارات شمس قريب 7500 بيت آمده امّا كليات ما علاوه بر آثار چاپ شده اين دو نسخه قريب چهار هزار بيت قصايد و غزليات اضافه بر ديوانها دارد و جمعا قريب 13000 بيت مىشود . ناگفته نماند كه فيض خود در فهرست مجموعه اشعار خود را 20000 بيت مرقوم داشته‌اند . معرفى مآخذ الف - نسخه كهنهء معاصر مؤلف ملكى اينجانب بقطع بزرگتر از ربعى 13 * 20 سانتىمتر شامل 495 برگ تقريبا برابر 12000 بيت كه در بيشتر حواشى آن جرح و تعديل و اضافات و اصلاحاتى به عمل آمده و اگر چه فاقد اول و آخر است مىتوان پنداشت كه نسخهء مؤلف است و اصلاحات آن از طرف مؤلف و يا يكى از فرزندان او بوده است خط آن نستعليق خوش و بيشتر غزلها با قلم قرمز عنوان‌نويسى شده و روىهم‌رفته بدون افتادگى است و كم‌غلطترين نسخه‌هاى عصر شاعر است و آن را بنام اصلى يا كهنه معرفى كرده است . توضيحا نسخهء مرقوم هيچ‌گونه تزئين و جدول‌كشى ندارد . ب - نسخهء كتابخانه ملى به خط عقيل الدين مذكور به شماره ثبت كتابخانه بزرگتر از قطع ربعى شامل 12000 بيت كلا شامل غزليات و رباعيات به خط خوش نسخ و بدون جدول‌كشى و هر گونه تذهيب و بدون افتادگى شامل 685 صفحه كه آخر نسخه به خط عقيل چنين خاتمه يافته : تمّ و بالخير عمّ و الحمد للّه كتبه ابن سيّد ركن الدين مسعود عقيل الدين الحسينى فى اواخر شهر جمادى الاول سنه 1085 خمس و ثمانين بعد الالف من الهجرة النّبوية المصطفوية المحمدية على هاجرها الف الف الصلاة و